تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
اللَّهُ لَطِيفٌ بِعِبادِهِ يَرْزُقُ مَنْ يَشاءُ وَ هُوَ الْقَوِيُّ الْعَزِيزُ «19»
اللَّهُ لَطِيفٌ بِعِبادِهِ: خدا يار مهربان است به بندگان خود بر وجهى که از کثرت وفور آن عقول از ادراک کليات قاصر است و اوهام از رسيدن به جزئيات آن عاجز.
بيان:
علما را در معنى لطيف وجوهى است:
1- دقيق بين در کار بر وجهى که بر جميع مخفيات امور و اسرار صدور با خبر است و هيچ چيز بر او پوشيده نيست.
2- ايصال منافع به بندگان به طريقى که دريافتن آن دقيق باشد.
3- با دوستان لطف کند تا ثابت شوند، و با دشمنان لطف نمايد تا آشنا شوند.
4- لطف او بر اين نهج است که بيشتر از کفايت بدهد و کمتر از قوت امر فرمايد.
5- علامه مجلسى (رحمه اللّه) فرمايد: رفيق است به بندگان خود که مى‌رساند به آنان آنچه منتفع شوند به آن در دنيا و آخرت، و مهيا فرمايد براى
جلد 11 - صفحه 412
ايشان آنچه سبب باشد به مصالح آنان از آنجا که نمى‌دانند و گمان ندارند «1».
6- لطف در اصطلاح متکلمين فعلى است که مکلف به سبب آن نزديک به طاعت و دور از معصيت گردد، و هر لطف که به اعتبار طاعت باشد آن را توفيق گويند، و اگر مانع معصيت باشد آن را عصمت نامند؛ و لطف از شرايط تکليف باشد، و تکليف عارى از لطف از حکيم سزاوار نباشد، زيرا مؤدى به نقض غرض، و نقض منافى حکمت، پس بر حکيم روا نباشد.
يَرْزُقُ مَنْ يَشاءُ: روزى مى‌دهد هر که را خواهد بر حسب مصلحت خفيه و حکمت غامضه، پس مخصوص مى‌سازد هر يک از بندگان را به نوعى از نعمت و صنفى از مکرمت که مقتضى حکمت او باشد، چنانچه يکى را اولاد، و ديگرى را نعمت ديگر، و يکى را مال، تمام از خوان احسان او بهره‌مندند اگرچه در ضيق و وسعت و قلّت و کثرت متفاوتند. وَ هُوَ الْقَوِيُّ الْعَزِيزُ: و او است بسيار توانا در لطف و مرحمت، غالب در اراده بر وجه حکمت و مصلحت.