تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
وَ إِذْ فَرَقْنا بِکُمُ الْبَحْرَ فَأَنْجَيْناکُمْ وَ أَغْرَقْنا آلَ فِرْعَوْنَ وَ أَنْتُمْ تَنْظُرُونَ (50)
ترجمه
و هنگاميکه شکافتيم براى شما دريا را پس نجات داديم شما را و غرق
جلد 1 صفحه 79
نموديم آل فرعون را و شما نگاه ميکرديد..
تفسير
يعنى ياد بياوريد وقتى را که قرار داديم در آب دريا شکافها که جدا ميشد بعضى از بعضى ديگر پس نجات داديم شما را در آنجا و غرق نموديم فرعون و اقوام و اتباع او را با آنکه شما نگاه ميکرديد بآنها که غرق ميشدند و تفصيل اين اجمال آنستکه حضرت موسى (ع) چون رسيد بدريا وحى فرمود خداوند باو که بگو بنى اسرائيل را که تجديد کنيد توحيد مرا و ثابت بداريد در دلهاى خودتان ياد محمد سيد بندگان مرا و اعاده دهيد بر نفوس خودتان ولايت على برادر محمد و آل اطهار او را و بگوئيد خدايا عبور ده ما را بر وسط اين آب تا زمين شود براى شما و حضرت موسى ابلاغ نمود امر الهى را آنها گفتند ما از مرگ فرار کرديم تو ميخواهى ما را دچار غرق کنى در اين درياى بى‌پايان باين کلمات ما از عاقبت اين امر اطمينان نداريم در اين حال کالب بن يوحنا سواره بود به موسى عرض کرد يا نبى اللّه خدا امر کرده است که اينکلماترا بگوئيم و داخل شويم فرمود بلى عرض کرد شما هم امر ميفرمائيد فرمود بلى پس توقف نمود و تجديد کرد بر نفس خود توحيد خدا و نبوت محمد (ص) و ولايت على (ع) و آل اطهار او را بهمان نحو که موسى (ع) تلقين فرموده بود پس گفت خدايا بجاه ايشان عبور ده مرا از اين دريا و آن چهار فرسخ بود پس راند اسب خود را و تاخت در ميان دريا و آب در آن هنگام زير پاى او مانند زمين نرم بود تا رسيد بآخر خليج پس برگشت بتاخت و به بنى اسرائيل گفت اطاعت کنيد موسى را نيست اين دعا مگر کليد درهاى بهشت و قفل درهاى جهنم و جالب رضاى خداوند مهيمن بر بندگان و آنها ابا نمودند و گفتند ما نمى‌رويم مگر بر روى زمين پس وحى رسيد بموسى (ع) که بزن عصاى خود را بدريا و صلوات بفرست دريا شکافته ميشود و موسى امتثال نمود و دريا شکافته شد و آشکار شد زمين تا آخر خليج پس موسى امر فرمود بنى اسرائيل را بعبور آنها گفتند زمين گل است ما ميترسيم فرو برويم وحى رسيد بحضرت موسى که بگو خدايا بحق محمد و آل اطهار او خشک فرما اين زمين را و موسى اطاعت نمود و خداوند باد صبا را مأمور فرمود که آنزمين را خشک نمود و موسى بنى اسرائيل را امر فرمود بعبور آنها گفتند يا نبى اللّه ما دوازده قبيله‌ايم اولاد دوازده پسران يعقوب پيغمبر از خداوند بخواه دوازده راه پيدا شود که در تقدم و تأخر ميان ما اختلافى رخ ندهد لذا خداوند امر فرمود حضرت موسى را که دوازده جاى دريا را با عصاى خود بزند و خداوند را بجاه محمد
جلد 1 صفحه 80
و آل اطهار او قسم بدهد تا در زمين دريا دوازده جاده پيدا شود و آب دور شود و موسى اطاعت نمود و خداوند اجابت فرمود دوازده جاده در کف دريا ظاهر شد و باد صبا هم زمين‌ها را خشک نمود و آنحضرت امر فرمود که بنى اسرائيل داخل شوند آنها عرض کردند هر طايفه‌اى از ما که داخل يک راه شويم از حال ديگرى اطلاع نداريم خداوند بموسى فرمود هر کوه آبيرا که ميان اين راه‌ها است بزن با عصا و بگو خدايا بحق محمد و آل اطهار او در اين آبها طاقهاى واسعى احداث فرما که اينان در موقع عبور يکديگر را ببينند و موسى اطاعت نمود و خداوند اجابت فرمود و بنى اسرائيل داخل شدند و چون بآخر رسيدند فرعون و قومش آمدند و وارد شدند تا نفر آخرى آنها که داخل شد و اولى اراده خروج از آب نمود امر فرمود خداوند تعالى دريا را که بگير فرعونيان را و گرفت آب آنها را و همه غرق شدند با آنکه اصحاب موسى نگاه ميکردند بآنها خدا فرموده به بنى اسرائيل در عهد محمد (ص) وقتى که خداوند اين معامله را با پيشينيان شما فرمود براى کرامت آنحضرت و توسل باو آيا بر شما لازم نيست ايمان باو و آل اطهارش چون مشاهده نموديد ايشان را و بعضى گفته‌اند آن درياى قلزم بوده است.