تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
وَ ما أَنْتُمْ بِمُعْجِزِينَ فِي الْأَرْضِ وَ ما لَکُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ وَلِيٍّ وَ لا نَصِيرٍ (31) وَ مِنْ آياتِهِ الْجَوارِ فِي الْبَحْرِ کَالْأَعْلامِ (32) إِنْ يَشَأْ يُسْکِنِ الرِّيحَ فَيَظْلَلْنَ رَواکِدَ عَلى ظَهْرِهِ إِنَّ فِي ذلِکَ لَآياتٍ لِکُلِّ صَبَّارٍ شَکُورٍ (33) أَوْ يُوبِقْهُنَّ بِما کَسَبُوا وَ يَعْفُ عَنْ کَثِيرٍ (34) وَ يَعْلَمَ الَّذِينَ يُجادِلُونَ فِي آياتِنا ما لَهُمْ مِنْ مَحِيصٍ (35)
ترجمه
و نيستيد شما عاجز کنندگان در زمين و نيست براى شما غير از خدا هيچ نگهدارى و نه يارى کننده‌اى
و از نشانه‌هاى قدرت او است کشتيهاى روان در دريا مانند کوهها
اگر بخواهد ساکن ميگرداند باد را پس ميگردند ايستاده بر پشت آن همانا در اين هر آينه نشانه‌ها است براى هر صبر کننده سپاس گزارى
يا هلاک ميگرداند آنها را بآنچه کسب کردند و عفو ميکند از بسيارى
و براى آنکه بدانند آنانکه مجادله ميکنند در آيتهاى ما نيست براى آنها هيچ گريز گاهى.
تفسير
خداوند متعال باز روى سخن را معطوف بکفّار مکه فرموده ميفرمايد شما نميتوانيد بفرار در زمين يا غير آن خدا را عاجز از انزال عذاب و ايصال آن بخودتان نمائيد و کسى نيست که شما را نگهدارى از عقاب او و يارى در دفع آن از شما نمايد و يکى از دلائل قدرت و رحمت خداوند کشتيهاى جارى و سارى در دريا است که مانند کوههاى بزرگ است و الجوارى بياء نيز قرائت شده و در هر حال جمع جاريه است اگر بخواهد خدا باد را ساکن و قطع مينمايد پس کشتيها را کدو واقف ميشوند در وسط دريا روى آب چون باد بامر خدا ميوزد و کشتيها را بساحل ميرساند و در اين عنايت الهى بحال بندگان دلائلى است بر توحيد و قدرت و رحمت او که واقف ميشود بر آن هر کسيکه صبر نمايد بنظر و تأمّل و تفکّر در دليل و شکر کند بر نجات از خطر دريا بعنايت خدا و اگر بخواهد باد را تند مينمايد که گناهکاران بعقوبت معصيتشان گرفتار و غرق شوند ولى خدا بسيارى از گناهان را عفو ميفرمايد و بسيارى از بندگان را بگناهشان عقوبت نميکند لذا ممکن است بعضى را از غرق نجات دهد و بعضى را ندهد و محتمل است مراد از صبّار شکور مؤمن باشد چون روايت شده ايمان نيمى صبر و نيمى شکر است و در هر حال هلاکت و غرق براى انتقام خدا است از کفّار و براى آنستکه بدانند کسانيکه اشکالات بيجا بقرآن مينمايند و سخنان ناروا در اطراف اولياء خدا ميگويند ملجأ و مفرّى
جلد 4 صفحه 584
از عذاب خدا و انتقام الهى ندارند آنچه ذکر شد بنابر قرائت مشهور است که يعلم بنصب خوانده‌اند و بايد عطف بر علّت مقدّر شود مانند لينتقم ولى بنا بر قرائت يعلم برفع احتياج بتقدير ندارد يعنى و ميدانند کسانيکه مجادله در آيات ما مينمايند مفرّى از حکم ما ندارند.