اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ الَّذِين‌َ يَجتَنِبُون‌َ کَبائِرَ الإِثم‌ِ وَ الفَواحِش‌َ وَ إِذا ما غَضِبُوا هُم يَغفِرُون‌َ (37)
و کساني که اجتناب ميکنند از معاصي کبار و از فواحش و زماني که آنها را دشمنان غضب کردند آنها در مقام تلافي بر نميآيند و طرف را گذشت ميکنند و حلم ميکنند و مي‌بخشند و عفو ميکنند.
وَ الَّذِين‌َ عطف به للذين آمنوا و علي ربهم يتوکلون است که ما عند اللّه براي آنها خير و ابقي است.
يَجتَنِبُون‌َ کَبائِرَ الإِثم‌ِ معاصي دو دسته است کبيره و صغيره معاصي کبيره چند دسته است:
1- معاصي که در اخبار معتبره تصريح به کبيره بودن آنها شده.
2- معاصي که در قرآن وعده آتش و وعده عذاب داده شده يا در اخبار معتبره وعده عذاب و آتش داده شده.
3- معاصي که تصريح شده به اينکه که اشد از فلان معصيت است که کبيره بودن او ثابت شده مثل اينکه بفرمايند
(الغيبة اشد من الزنا)
يا
(الکذب شر من الشراب)
چون زنا و شراب کبيره بودنش ثابت شده پس غيبت و کذب هم کبيره ميشود.
4- اصرار بر صغيره که نفس اصرار او را کبيره ميکند بنص حديث که ميفرمايد
(لا صغيرة مع الاصرار و لا کبيرة مع الاستغفار).
جلد 15 - صفحه 497
5- در انفس اهل شرع کبيره است.
6- معصيتي که باعث شود که ديگران هم باو اقتداء کنند.
7- اظهار و اشاعه آن.
8- معصيتي که اثرش باقي بماند.
9- ترک فرائض مثل صلوة و صوم و حج و زکاة و خمس و غير اينها که نفس ترک معصيت کبيره است.
10- منع حقوق واجبه مثل زوجه و والدين و ساير ذوي الحقوق و بالجمله در بحث عدالت گفتند ملکه اجتناب از کبائر و اصرار بر صغائر و منافيات مروّت.
وَ الفَواحِش‌َ جمع فاحش و فاحشه از ماده فحش و فحشاء و فواحش مقابل کبائر الاثم اموري که عقل حکم ميکند به قبح و زشتي آن و در نظر عقلاء قبيح و زشت است مثل فحش در مقابل سب‌ّ الفاظ رکيکه مثل مادر فلان زن فلان خواهر فلان خود فلان و اعمال زشت و رفتار زشت حتي در نظر خود فاعل و مرتکب که اگر شرعي نبود عقل کافي بود بقبح و لو در واقع تلازم است بين حکم عقل و شرع چنانچه گفتند (کلما حکم به العقل حکم به الشرع و کلما حکم به الشرع حکم به العقل) و از اينکه جهت يکي از ادله اربعه شمرده شده براي اثبات کتاب، سنت، اجماع عقل.
وَ إِذا ما غَضِبُوا يعني کاري کردند که آنها را به غضب آوردند آنها در مقام تلافي بر نميآيند.
هُم يَغفِرُون‌َ گذشت ميکنند.