تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ تَراهُمْ يُعْرَضُونَ عَلَيْها خاشِعِينَ مِنَ الذُّلِّ يَنْظُرُونَ مِنْ طَرْفٍ خَفِيٍّ وَ قالَ الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّ الْخاسِرِينَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ وَ أَهْلِيهِمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ أَلا إِنَّ الظَّالِمِينَ فِي عَذابٍ مُقِيمٍ (45)
جلد 11 - صفحه 440
وَ تَراهُمْ يُعْرَضُونَ عَلَيْها: و بينى ستمکاران را در آن روز که عرضه داشته شوند بر آتش جهنم، خاشِعِينَ مِنَ الذُّلِ: در حالتى که فروتن و حقيران باشند از جهت خوارى و ذلت، يَنْظُرُونَ مِنْ طَرْفٍ خَفِيٍ: نگاه مىکنند به آتش از نگاه پنهانى به گوشه چشم، يعنى به جهت هول و هيبت آتش جهنم زهرهاى نداشته باشند که در آن خوب نگاه کنند. نزد بعضى مراد (طرف خفى) نگاه به مذلت و خوارى است. وَ قالَ الَّذِينَ آمَنُوا: و گويند آنانکه ايمان آوردهاند در وقت مشاهده عقوبت کافران و خسران ايشان، إِنَّ الْخاسِرِينَ: بدرستى که زيانکاران، الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ: آنانند که زيان کردند در نفسهاى خود، وَ أَهْلِيهِمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ: و در کسان خود روز قيامت، چه به سبب بت پرستى خود را مستحق جهنم ساختند و به جهت گمراه کردن اهل خود و منع آنها از ايمان، آنها را نيز مستوجب جهنم گردانيدند. مؤمنان در روز قيامت چون کفار را بدين حال مشاهده کنند گويند که کافران زيانکار شدند در نفس و اهل خود به سبب کفر، أَلا إِنَّ الظَّالِمِينَ: بدانيد بدرستى که ستمکاران که مشرکانند، فِي عَذابٍ مُقِيمٍ: در عذابىاند که پيوسته و مقيم باشند و هرگز انقطاع نيابد.