اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَإِن أَعرَضُوا فَما أَرسَلناک‌َ عَلَيهِم حَفِيظاً إِن عَلَيک‌َ إِلاَّ البَلاغ‌ُ وَ إِنّا إِذا أَذَقنَا الإِنسان‌َ مِنّا رَحمَةً فَرِح‌َ بِها وَ إِن تُصِبهُم سَيِّئَةٌ بِما قَدَّمَت أَيدِيهِم فَإِن‌َّ الإِنسان‌َ کَفُورٌ (48)
پس اگر اينکه کفار و مشرکين اعراض کردند پس ما تو را نفرستاديم بر آنها حفيظ و نگهبان باشي نيست بر تو مگر اينکه ابلاغ کني به آنها که حجت تمام شود و راه عذر بسته شود و ما زماني که چشانيديم به انسان از جانب خودمان رحمتي را فرحناک ميشود بآن رحمت و اگر اصابت کرد به آنها مصيبتي در اثر اعمال زشت آنها که بدست خود پيش انداخته شده، پس انسان هر آينه کفران ميکند.
فَإِن أَعرَضُوا اعراض آنها اينکه العياذ پيغمبر را ساحر و کذّاب گويند و قرآن را مفتريات شمارند و معجزات را سحر پندارند.
فَما أَرسَلناک‌َ عَلَيهِم حَفِيظاً نظر به اينکه پيغمبر کمال شوق را داشت که اينها ايمان آورند و سعادتمند شوند لکن اينها از قابليت
جلد 15 - صفحه 509
هدايت افتاده‌اند و قساوت قلب آنها را فرو گرفته.
بر سيه دل چه سود خواندن وعظ || نرود ميخ آهنين بر سنگ
بلکه در قرآن ميفرمايد از سنگ هم سخت‌تر است ثُم‌َّ قَسَت قُلُوبُکُم مِن بَعدِ ذلِک‌َ فَهِي‌َ کَالحِجارَةِ أَو أَشَدُّ قَسوَةً وَ إِن‌َّ مِن‌َ الحِجارَةِ لَما يَتَفَجَّرُ مِنه‌ُ الأَنهارُ وَ إِن‌َّ مِنها لَما يَشَّقَّق‌ُ فَيَخرُج‌ُ مِنه‌ُ الماءُ وَ إِن‌َّ مِنها لَما يَهبِطُ مِن خَشيَةِ اللّه‌ِ وَ مَا اللّه‌ُ بِغافِل‌ٍ عَمّا تَعمَلُون‌َ- بقره آيه 69- خداوند ميفرمايد که ما تو را نفرستاديم که الا و لا بد اينها را مؤمن و موحد کني فقط وظيفه تو تبليغ است: إِن عَلَيک‌َ إِلَّا البَلاغ‌ُ.
وَ إِنّا إِذا أَذَقنَا الإِنسان‌َ مِنّا رَحمَةً از توسعه رزق و ازدياد مال و طول عمر و صحت مزاج و نزول غيث و انبات حبوبات و فواکه و کثرت انعام و ارتفاع جاه و رتبه و ساير تفضّلات.
فَرِح‌َ بِها چنان مسرور و مغرور ميشوند و خدا و دين را فراموش ميکنند و تمام علاقه آنها بدنيا ميشود و دل‌بستگي به آن پيدا ميکنند و شکر اينکه نعم الهي را نميکنند و قدردان نميشوند.
وَ إِن تُصِبهُم سَيِّئَةٌ بلائي به آنها متوجه شد و مصيبتي بر آنها وارد شد که منشأ آن.
بِما قَدَّمَت أَيدِيهِم از ظلم و فسق و فجور و طغيان و سرکشي که ميفرمايد: وَ ما أَصابَکُم مِن مُصِيبَةٍ فَبِما کَسَبَت أَيدِيکُم وَ يَعفُوا عَن کَثِيرٍ- همين سوره آيه 29 شرحش گذشت.
فَإِن‌َّ الإِنسان‌َ کَفُورٌ کفران نعمت ميکند هزارها نعمت‌هاي، الهي را فراموش ميکند و به يک مصيبت آنهم بواسطه عمل سوء خود داد و فريادش بلند ميشود انسان اگر در منتها درجه شدت باشد اگر فکر
جلد 15 - صفحه 510
کند که غرق نعم الهي است شکرگزار ميشود.