اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ إِذا بُشِّرَ أَحَدُهُم بِما ضَرَب‌َ لِلرَّحمن‌ِ مَثَلاً ظَل‌َّ وَجهُه‌ُ مُسوَدًّا وَ هُوَ کَظِيم‌ٌ «17»
و زماني که بشارت دهند يکي از آنها به آنچه مثل زده‌اند از براي خداي رحمن که دختر پيدا کرده‌اي که مي‌گويند ملائکه دختران خدا هستند صورت آنها سياه مي‌شود و او سر به زير مي‌گردد آن قدر اينکه مشرکين حجاز مخصوصا اهل مکه دختر را بد مي‌دانند و حال آنها تغيير مي‌کند که بسا آنها را زنده زير خاک مي‌کنند يا به يک حال بدي بسختي آنها را نگاه مي‌دارند و اينکه عقيده هنوز در عرب جاهليت که اگر به کسي از آنها بگويند فلاني شوهر دختر شما است يا شوهر خواهر شما است بسيار متغيّر مي‌شود.
چنانچه خداوند مي‌فرمايد وَ إِذا بُشِّرَ أَحَدُهُم بِالأُنثي ظَل‌َّ وَجهُه‌ُ مُسوَدًّا وَ هُوَ کَظِيم‌ٌ يَتَواري مِن‌َ القَوم‌ِ مِن سُوءِ ما بُشِّرَ بِه‌ِ أَ يُمسِکُه‌ُ عَلي هُون‌ٍ أَم يَدُسُّه‌ُ فِي التُّراب‌ِ أَلا ساءَ ما يَحکُمُون‌َ- نحل آيه 60 و 61- و بالعکس اگر زني پسري آورد و لو از زنا باشد کساني که با او زنا کردند هر کدام مدعي مي‌شوند که اينکه پسر از من است و بسا در موضوع او با هم جنگ و زد و خورد مي‌کنند چنانچه در موضوع زياد چون مادرش از زنان ذات الاعلام بود پدرش معلوم نشد کيست که مي‌گفتند زياد بن ابيه حتي عمرو عاص در مجلس معاويه حضور جماعتي گفت که من در جاهليت زنهاي زانيه بسيار داشتم روزي ابو سفيان از سفر آمد نزد من و گفت يک زانيه بر من بياور گفتم من فعلا جز سميّه کسي را ندارم گفت او را نمي‌خواهم چون دهانش متعفن است گفتم من غير او را ندارم ناچار راضي شد و رفت نزد او و چون برگشت ديدم قطرات مني از عورتش مي‌ريزد فورا معاويه برخاست و گفت زياد برادر من است و دست زياد را گرفت و برد در حرمسراي خود و بدخترانش گفت اينکه عموي شما است و بشما محرم است و همچنين در حق عبيد اللّه که چهل نفر مدعي شدند که ما نزد مرجانه رفته‌ايم و اينکه پسر از ما است بالاخره راضي شدند که اشخاص قيافه شناس بيايند و تشخيص دهند که اينکه شباهت به کدام دارد آمدند و گفتند به هيچ کدام شما شباهت ندارد فقط انگشت ابهام پاي او شبيه به زياد است
جلد 16 - صفحه 13
زياد او را گرفت شد إبن زياد.