اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لَمّا ضُرِب‌َ ابن‌ُ مَريَم‌َ مَثَلاً إِذا قَومُک‌َ مِنه‌ُ يَصِدُّون‌َ (57)
و چون زده شد از براي پسر مريم مثلي قوم شما از اينکه مثال انزجار پيدا کردند.
کلمات مفسرين در اينکه آيه مختلف است و تمام بدون مدرک، ولي اخبار معتبره بسيار داريم. از کليني و شيخ طوسي در کافي و تهذيب از إبن بابويه و از طريق مخالفين إبن مغازلي در مناقب که خلاصه مفاد آنها اينکه است که پيغمبر اکرم (ص) فرمود: مثل علي در امت من مثل عيسي بن مريم است در امت او و از اينکه مثال قوم حضرت منزجر شدند و کلماتي گفتند که در آيه بعد مي‌آيد و مثل پيغمبر اينکه بود که امت عيسي در حق عيسي سه فرقه شدند: يک فرقه يهود که اعدي عدو عيسي شدند و بغض او را داشتند و نسبت‌هاي ناروا به او دادند، يک فرقه نصاري که در حق او غلو کردند و پسر خدا و خود خدا او را دانستند و يک فرقه مقتصد که او را پيغمبر و فرستاده خدا و اولو العزم رسول و عبد الهي گفتند که آن دو فرقه در حد تفريط و افراط افتادند و کافر شدند و معذب به عذاب جهنم و فرقه ثالثه نجات و سعادتمند شدند، همين نحو در حق علي (ع) يک فرقه اعدي عدو علي حتي نسبت کفر به علي دادند مثل خلفاء و بني اميه و نواصب و خوارج و امثال اينها و بغض علي را داشتند که حتي روز عاشورا به ابي عبد اللّه گفتند: «انما نقاتلک بغضا منا لابيک و ما فعل باشيا خنافي بدر و حنين» و يک فرقه غلو کردند در حق علي و او را خداوند خالق سماوات و ارضين دانستند و اينکه دو فرقه در عذاب مشترک هستند و فرقه ثالثه او را امام و خليفه بلافصل پيغمبر و او را افضل از همه انبياء بعد از حضرت رسالت مي‌دانند و يازده نفر اولاد طيبين او را امام و وصي
جلد 16 - صفحه 45
پيغمبر بعد از او يکي بعد از ديگري مي‌دانند و بدعتي در دين نمي‌گذارند و ضروريات دين و مذهب را هم انکار نمي‌کنند و به وظائف دين عمل مي‌کنند اينها امت مقتصده هستند و اهل نجات و سعادت.
وَ لَمّا ضُرِب‌َ ابن‌ُ مَريَم‌َ مَثَلًا ضارب مثل پيغمبر اکرم و مثل امير المؤمنين که شبيه إبن مريم است در ميان اينکه امت چنانچه او در ميان آن امت بود از حيث عقيده در حق او.
إِذا قَومُک‌َ همين منافقين که حول و اطراف پيغمبر بودند باطنا مشرک و ظاهرا مسلمان و کفار و مشرکين.
مِنه‌ُ از اينکه مثل و تشبيه.
يَصِدُّون‌َ انزجار و مخاصمه و معانده پيدا مي‌کنند که کار بکجا کشيده که علي را شبيه عيسي قرار داده.