اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ قالُوا أَ آلِهَتُنا خَيرٌ أَم هُوَ ما ضَرَبُوه‌ُ لَک‌َ إِلاّ جَدَلاً بَل هُم قَوم‌ٌ خَصِمُون‌َ (58)
و گفتند آيا آلهه ما بهتر هستند يا او ضرب مثل نکردند از براي تو مگر از روي جدل بلکه اينها قومي هستند که با شما مخاصمه و عداوت ميورزند.
در مرجع ضمير «ام هو» بسيار گفتند که إبن مريم حضرت عيسي است يعني أَ آلِهَتُنا خَيرٌ أَم هُوَ اشاره به اينکه اصنام ما بهتر از عيسي هستند که استفهام تقريريست يعني البته اصنام و الهه ما بهتر از عيسي هستند زيرا عيسي يک فردي است مثل ساير افراد بشر چنانچه ساير افراد لياقت الوهيت ندارند عيسي هم مثل آنها.
جواب: آنها اينکه اصنام شما هم يک فلزي است يا چوبي است مثل ساير فلزات و چوبها چنانچه ساير فلزات و چوبها لياقت الوهيت ندارند اصنام شما هم لياقت ندارد با اينکه عيسي هم شعور و ادراک و حس و حرکت داشت اصنام شما نه شعور نه ادراک نه حس نه حرکت دارند البته انسان اشرف از ساير جمادات و نباتات و حيوانات است. بعضي گفتند مرجع ضمير «ام هو» امير المؤمنين يعني چرا پيغمبر علي را شبيه عيسي قرار داد که بعضي معتقد به او و بعضي ديگر منکر چرا شبيه اصنام ما قرار نداد که بعضي مثل ما معتقد به الوهيت آنها و بعضي منکر جواب: اولا آلهه شما مردم در حق آنها دو فرقه هستند مشرکين قائل به الوهيت
جلد 16 - صفحه 46
آنها و غير آنها قائل به اينکه يک فلزي و چوبي که به دست خود تراشيده‌ايد بيشتر نيستند و حضرت عيسي سه فرقه حد افراط و تفريط و اقتصاد چنانچه بيان شد و در حق علي هم سه فرقه شدند و ثانيا عيسي بعقيده پيغمبر (ص) پيغمبر اولو العزم بود و روح اللّه بود و صاحب معجزات با هرات مثل احياء موتي و ابراء اکمه و ابرص و غير اينها بود اما اصنام شما هيچ گونه آثاري از آنها صادر نشد و پيغمبر مي‌خواهد بفرمايد که مقام علي (ع) مثل انبياء اولو العزم بلکه افضل از آنها است نه مثل جماد بي‌شعور بي‌ادراک.
ما ضَرَبُوه‌ُ لَک‌َ إِلّا جَدَلًا مجادله مکابرة است براي ابطال حق و اثبات باطل مثل ساير کفريات آنها که نسبت سحر و کذب و افتراء بحضرتش مي‌دادند.
بَل هُم قَوم‌ٌ خَصِمُون‌َ از روي دشمني که با پيغمبر داشتند اينکه نوع مزخرفات را مي‌گفتند و الا اندازه‌اي شعور داشتند و حقائق را درک مي‌کردند لکن قول اول اقرب به نظر مي‌آيد بقرينه آيه بعد که مي‌فرمايد: