اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لَو نَشاءُ لَجَعَلنا مِنکُم مَلائِکَةً فِي الأَرض‌ِ يَخلُفُون‌َ (60)
و بر فرض اگر مي‌خواستيم و حکمت اقتضاء مي‌کرد هر آينه جعل مي‌کرديم از شما ملائکه در زمين جانشينان.
اينکه آيه را دو نحوه تفسير کردند: يکي آنکه اگر مي‌خواستيم شما را از بين مي‌برديم و بجاي شما ملائکه مي‌فرستاديم روي زمين عبادت کنند جايگير شما شوند. ديگر آنکه اگر مي‌خواستيم شما بني آدم را ملائکه قرار مي‌داديم و قلب ماهيت مي‌کرديم و در زمين جايگير مي‌کرديم. و هر دو تفسير بنظر بعيد مي‌آيد زيرا اگر معناي اول باشد مناسب اينکه بود بفرمايد «لجعلنا الملائکة عوضا و بدلا عنکم» و کلمه «منکم» منافي با اينکه معنا است و اگر معني دوم باشد مناسب اينکه بود بفرمايد لَجَعَلنا مِنکُم و آنچه به نظر مي‌آيد و اللّه العالم اينکه:
وَ لَو نَشاءُ لَجَعَلنا مِنکُم مَلائِکَةً يعني از شما بني آدم ملائکه قرار مي‌داديم يعني از بني آدم ملائکه خلق مي‌کرديم و قلب ماهيت مي‌کرديم خداوندي که قدرت دارد به آتش بفرمايد يا نارُ کُونِي بَرداً وَ سَلاماً عَلي إِبراهِيم‌َ انبياء آيه 69- قدرت دارد از خاک آدم خلق کند، از نطفه انسان خلق کند، عصا را افعي و اژدها کند قدرت دارد از انسان ملک خلق کند.
فِي الأَرض‌ِ يَخلُفُون‌َ در زمين جايگير شود. خلف اينکه است که چيزي جايگير چيز ديگري باشد و از همين باب است خليفه که جاي پيغمبر بنشيند و اولاد و احفاد جاي آباء و اجداد که مي‌فرمايد فَخَلَف‌َ مِن بَعدِهِم خَلف‌ٌ- اعراف آيه 168- و خليفة اللّه در وجوب اطاعت و ولايت بر عباد اللّه لکن تعبير به لو امتناعيه فرمود که اينکه بر خلاف حکمت و صلاح است و محالست از خداوند صادر شود.