تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
خَتَمَ اللَّهُ عَلى قُلُوبِهِمْ وَ عَلى سَمْعِهِمْ وَ عَلى أَبْصارِهِمْ غِشاوَةٌ وَ لَهُمْ عَذابٌ عَظِيمٌ «7»
ترجمه
مهر نهاده است خداوند بر دلهاى آنان و بر گوششان و بر چشمهاشان پرده- ايست و از براى آنها عذابى است دردناک..
تفسير
در برهان از امام رضا (ع) نقل فرموده يعنى مهر نهاده است خدا بر دلهاى کفار براى عقوبت کردن آنها را بر کفرشان چنانچه در آيه ديگر فرموده بلکه مهر نهاده است خداوند بر آنها بسبب کفرشان پس ايمان نمى‌آورند مگر کمى، و در صافى فرموده علامت گذارده است خداوند دلهاى آنانرا علامتى که مى‌شناسند آنها را بآن علامت کسانيکه بخواهند بشناسند آنها را از ملائکه و اولياء خدا و غشاوه پرده است و اين براى آنستکه چون آنها تفکر در امر الهى ننمودند و کوتاهى کردند در طلب معارف حقه تکليف خودشان را ندانستند پس مانند کسانى گشتند که پرده بر روى دو چشمشان کشيده شده نمى‌بينند پيش روى خود را چون خداوند متعال منزه است از کار بيهوده و فساد و از آنکه مطالبه نمايد از بندگان امرى را که بازداشته است آنانرا از آن امر قهرا و عذاب بزرگ در آخرت آنستکه مهيا شده است براى کفار و در دنيا سختى معالجه پرده چشم است اگر قابل علاج باشد و زحمت از بن کندن آن است اگر نباشد تا متنبه شوند بوجوب طاعت و پى ببرند بسر حکمت و عدالت و بنظر حقير اين اوصاف اوصاف همان کفار است که در آيه قبل ذکر شد که قابل هدايت نيستند و مرضشان معالجه پذير نيست حتى بدست پيغمبر (ص) پس چگونه ميشود در مقام علاج برآيند و کفر خود را زائل نمايند بنابراين عذاب دنياى آنها همان بقاء بجهل است که سر سلسله تمام ناخوشيها است و هيچ عذابى اعظم از آن نيست و هيچ بدبختى بپايه آن نميرسد بلکه تمام بدبختى‌ها ناشى از جهالت و نادانى است که ابو الامراض و امّ الفساد است و اگر چه مهر الهى بر دلهاى آنها نهاده شده و پرده غيبى بر گوش و چشم آنها کشيده شده ولى چون بدست و اختيار خودشان بوده منافى با حکمت و عدالت نيست و جبر نميشود نهايت آنکه تفويض هم که بدتر از جبر است نيست و امرى بين اين دو امر است مانند آب ملايم که نه گرم
جلد 1 صفحه 30
باشد و نه سرد و چون اين مسئله از مشکلات بلکه اسرار علم الهى است و براى حقير بعنايت غيبيه بخوبى حل شده است انشاء اللّه تعالى در ضمن بعضى آيات مناسبه اين سوره شمه از آن را بيان نموده کشف حجاب از چهره محبوب و رفع شبهات از اطراف مطلوب خواهد شد و الحمد للّه على نعمائه.