سوره بقره(البقرة)، آیه ۷ · جزء ۱ · صفحه ۳
خَتَمَ اللَّهُ عَلَىٰ قُلُوبِهِمْ وَعَلَىٰ سَمْعِهِمْ وَعَلَىٰ أَبْصَارِهِمْ غِشَاوَةٌ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ
خدا بر دلها و گوشهای آنان مهر نهاده؛ و بر چشمهایشان پردهای افکنده شده؛ و عذاب بزرگی در انتظار آنهاست.
معنی کلمات و عبارات
«خَتَمَ»: مهر زده است. کنایه از عدماستعداد ایشان برای پذیرش ایمان و عدم درک آنان است (نگا: جاثیه / ، روم / ). «غِشَاوَةٌ»: پرده.
نزول
سال ۷ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - خداوند قلب منکران قرآن را از فهمیدن معارف دین و گوش آنان را از شنیدن حقایق دینى، بازداشته است. «ختم اللّه على قلوبهم و على سمعهم»
«ختم» به معناى بستن درب چیزى با گل و مانند آن و به اصطلاح لاک و مهر کردن، است. بسته شدن قلب، کنایه از درک نکردن و نفهمیدن است. و «على سمعهم» مى تواند عطف بر «على قلوبهم» باشد و نیز مى تواند خبر براى «غشاوة» باشد. در برداشت فوق، احتمال اول لحاظ شده است.
۲ - بر گوش و چشم منکران قرآن، حجابى است که آنان را از شنیدن و دیدن حقایق دین، ناتوان ساخته است. «و على سمعهم و على ابصرهم غشوة»
«غشاوة» به معناى پرده و مانند آن است. در برداشت فوق «على سمعهم» خبر براى «غشاوة» گرفته شده است.
۳ - قلب (دل و اندیشه)، گوش و چشم از ابزار شناخت «ختم اللّه على قلوبهم و على سمعهم و على ابصرهم غشوة»
۴ - مؤثر نبودن انذارهاى پیامبر (ص) در کافرانِ منکرِ قرآن، ناشى از مسدود بودن ابزار درک و فهم ایشان است. «سواء علیهم ءأنذرتهم أم لم تنذرهم لایؤمنون. ختم اللّه على قلوبهم»
۵ - آدمى، خود ایجاد کننده حجاب شنیدن و دیدن، بر چشم و گوش خویش است. «و على سمعهم و على ابصرهم غشوة»
ایجاد «غشاوة» بر چشم و گوش - به خلاف مسدود کردن قلبها - به خداوند نسبت داده نشده است. از این مقابله چنین بر مى آید که کافران، خود ایجاد کننده «غشاوة» بر گوش و چشم خویش هستند.
۶ - درک نکردن معارف الهى، کیفرى است از جانب خدا، بر ناشنیده گرفتن و نادیده انگاشتن حقایق دینى «ختم اللّه على قلوبهم و على سمعهم و على ابصرهم غشوة»
جمله «و على سمعهم ...» جمله حالیه و بیانگر علت مسدود شدن قلبهاست; یعنى، بدان جهت خداوند آنان را از درک کردن محروم ساخت که ایشان حقایق را ناشنیده انگاشتند و بر واقعیتها چشم فرو بستند.
۷ - کفر پیشگان به عذابى گرفتار خواهند شد. «و لهم عذاب عظیم»
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
عوامل بی تأثیری انذارعوامل حجاب چشمعوامل حجاب گوشکوری مکذبان قرآنویژگیهای مکذبان قرآنختم قلب مکذبان قرآنفواید قلبکری مکذبان قرآنعذاب بزرگموانع فهم دینکیفر حق ناپذیریفواید چشمآثار ختم قلبفواید گوشاعراض از دینآثار تکذیب قرآنموانع شناختموجبات کیفرانذارهای محمدابزار شناختعذاب کافرانکیفرهای خدااهل عذابمراتب عذاب
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۹)
- اللّه
- کوردلی، مانع اثرپذیری از انذارهای پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- حجابهای قرار داده شده بر چشم و گوش کافران، مانع ایمان انها به حقایق دین+۱ آیه
- ختم قلب و کوردلی، از موانع ایمان+۲ آیه
- ختم قلب و مسدود بودن ابزار درک، از موانع تاثیرپذیری تبلیغ+۸ آیه
- چشم، از ابزار شناخت انسان+۵ آیه
- مهر شدن چشم کافران، از سوی خدا، سبب عدم ایمان انان+۱ آیه
- حرمت کفر به اسلام+۲ آیه
- حرمت کفر به خداوند+۲ آیه
- حرمت کفر به اسلام+۱ آیه
- حرمت کفر به قران+۲ آیه
- حرمت کفر به کتابهای اسمانی+۲ آیه
- ختم قلب و کوردلی، مانع تاثیر سخن در انسان+۱ آیه
- بینایی، از ابزارهای شناخت حسّی و راهی برای درک عقلی انسان+۵ آیه
- ختم قلب (بر اثر گناه)، از موانع شناخت صحیح و درک حقایق+۸ آیه
- کری باطنی و حق ناشنوایی، مانع معرفت به حقایق+۳ آیه
- کفر، مانع شناخت و ادراک انسان+۷ آیه
- کوردلی، از موانع شناخت حقایق+۷ آیه
- استفاده صحیح نکردن از شنوایی، سبب گرفتاری به عذاب جهنّم+۳ آیه
- کفرورزی، مانع استفاده از شنوایی، برای درک مفاهیم و پیامهای الهی+۴ آیه
- کافران لجوج، محروم از درک و قبول معارف و حقایق، با استفاده از شنوایی خود، در عین شنیدن انها+۶ آیه
- عجز کفّار، از شنیدن، دیدن و فهم حقایق دین، به سبب وجود حجاب بر قلب، گوش و دیده انان+۱ آیه
- از دست دادن شنوایی، سبب عجز و ناتوانی از شنیدن حق+۴ آیه
- ختم قلب از سوی خدا، عامل عجز و ناتوانی کافران، از درک حقایق+۵ آیه
- عذاب بعضی از افراد، عذابی بس بزرگ+۱ آیه
- کفر از اسباب گرفتاری به عذاب الهی+۴ آیه
- حرمت کفر به قران+۲ آیه
- قلب انسان، کانون ادراک و شناخت+۶ آیه
- انذارناپذیری، برخاسته از بیماری قلب+۱ آیه
- ختم قلب، مانع درک ایات الهی و ایمان به انها+۳ آیه
- کفر به ایات الهی، موجب ختم قلب ادمی+۱ آیه
- کافران (کر و کور و لال) فاقد شناخت صحیح در معارف الهی+۷ آیه
- کافران، مردمی هدایت ناپذیر+۴ آیه
- پرده افکنی و مهر زدن خدا بر قلب کافران+۱ آیه
- محرومیّت قلبهای کفرپیشگان، از دریافت حقایق دین و معارف الهی+۵ آیه
- لجاجت کافران عامل بی تاثیری انذار پیامبر(صلی الله علیه واله)در انها+۳ آیه
- عناد و لجاجت کافران مانع از ایمان انها و رهیابی به حق+۳ آیه
- لجاجت کافران موجب پرده افتادن بر دیدگان انان و مانع دیدن+۶ آیه
- لجاجت کافران در مقابل پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)موجب مهر شدن قلب انان+۱ آیه
- پافشاری و اصرار بر کفر در حد تاثیر نکردن انذارهای مکرّر پیامبر(صلی الله علیه واله) موجب ثقل سامعه و نشنیدن حقایق الهی به جهت مهر شدن دلها از سوی خداوند+۱ آیه
- مهر شدن قلب کافران در پی عملکرد خود، باعث لجاجت و پافشاری انان بر کفرشان+۱ آیه
- لجاجت کافران بر کفر در حدّ تاثیر نکردن هشدارهای مکرّر پیامبر(صلی الله علیه واله) موجب گرفتار شدن به عذاب بزرگ+۱ آیه
- حرمت کفر به اسلام+۱ آیه
- حرمت کفر به کتابهای اسمانی+۲ آیه
- کفر، دارای شدت و ضعف و مراتب گوناگون+۱ آیه
- مهر شدن گوش کافران هدایت ناپذیر، به امر خداوند، سبب عدم ایمان انان+۱ آیه
- گوش، از ابزار شناخت و درک حقایق+۵ آیه
- ختم قلب و مسدود بودن ابزار شناخت، مانع اثرپذیری از تبلیغ محمّد صلی الله علیه و اله+۵ آیه
- کفرورزی، مانع تاثیرپذیری از تبلیغ محمّد صلی الله علیه و اله+۳ آیه