اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
إِن‌َّ الدِّين‌َ عِندَ اللّه‌ِ الإِسلام‌ُ وَ مَا اختَلَف‌َ الَّذِين‌َ أُوتُوا الکِتاب‌َ إِلاّ مِن بَعدِ ما جاءَهُم‌ُ العِلم‌ُ بَغياً بَينَهُم وَ مَن يَکفُر بِآيات‌ِ اللّه‌ِ فَإِن‌َّ اللّه‌َ سَرِيع‌ُ الحِساب‌ِ «19»
محقّق است که دين مرضي نزد خداوند اسلام است و اختلاف اهل کتاب در اينکه يهوديّت يا نصرانيّت است بعد از اينکه علم پيدا کردند بحقّانيّت اسلام، نيست مگر از روي حسد و عناد که در ميان آنها است پس هر کس کافر شود بآيات و حجج الهيّه البتّه خداوند بزودي بحساب آن ميرسد.
جلد 3 - صفحه 143
إِن‌َّ الدِّين‌َ عِندَ اللّه‌ِ الإِسلام‌ُ ممکن است بلکه ظاهر اينست که مراد از اسلام شريعت مقدّسه محمّديّه صلّي اللّه عليه و آله و سلّم باشد چنانچه در آيه شريفه ميفرمايد وَ رَضِيت‌ُ لَکُم‌ُ الإِسلام‌َ دِيناً مائده آيه 6.
و ممکن است مراد اسلام بمعني جامعي که تمام انبياء بر آن مبعوث شدند از اصول عقائد و اخلاق و فروع مثل نماز و زکاة و روزه و نحو اينها که قابل نسخ نيست چنانچه قبلا در وصيّت حضرت ابراهيم و يعقوب متعرّض شديم.
و ممکن است مراد تسليم نسبت باوامر الهي باشد و اخبار هم مختلف است از امير المؤمنين عليه السّلام مرويست فرمود
(لأنسبن‌ّ الاسلام نسبة لم ينسبها احد قبلي: الاسلام هو التسليم و التسليم هو اليقين و اليقين هو التصديق و التصديق هو الاقرار و الاقرار هو الاداء و الاداء هو العمل المؤمن اخذ دينه عن ربّه و لم يأخذه عن رأيه ان‌ّ المؤمن يعرف ايمانه في عمله و ان‌ّ الکافر يعرف کفره بانکاره يا ايّها النّاس دينکم دينکم فان‌ّ السيّئة فيه خير من الحسنة في غيره ان‌ّ السيّئة فيه تغفر و ان‌ّ الحسنة في غيره لا تقبل)
تفسير علي بن ابراهيم القمّي.
و از حضرت باقر عليه السّلام فرمود در تفسير اينکه جمله
(يعني الدين فيه الامام «الايمان خ ل»)
تفسير عيّاشي، و نيز از آن حضرت است فرمود
(التسليم لعلي‌ّ بن ابي طالب بالولاية)
إبن شهر آشوب.
و لکن مستفاد از ظاهر آيه و مجموع اخبار و ظاهر آيه شريفه‌‌من‌‌به وَ مَن يَبتَغ‌ِ غَيرَ الإِسلام‌ِ دِيناً فَلَن يُقبَل‌َ مِنه‌ُ آل عمران آيه 79، مراد شريعت محمّديّه طبق مذهب حقّه اثني عشريّه که عبارة اخري از ايمان باشد.
بلي در قرآن مجيد بمعاني ديگري در موارد ديگري اطلاق شده چنانچه در وصاياي حضرت ابراهيم عليه السّلام و يعقوب عليه السّلام اولاد خود را و در موضوع حضرت ابراهيم گذشت بقره آيه 125، و در آيه شريفه قالَت‌ِ الأَعراب‌ُ آمَنّا قُل لَم تُؤمِنُوا وَ لکِن
جلد 3 - صفحه 144
قُولُوا أَسلَمنا وَ لَمّا يَدخُل‌ِ الإِيمان‌ُ فِي قُلُوبِکُم و غير اينها.
وَ مَا اختَلَف‌َ الَّذِين‌َ أُوتُوا الکِتاب‌َ اختلاف در حقّانيّت اسلام اگر از روي جهل و عدم معرفت باشد ممکن است بادلّه و براهين و معجزه رفع گردد، اما اگر از روي عناد و حسد و عصبيّت باشد قابل رفع نيست حتّي اگر مثل آفتاب بر آنها روشن شود و اينکه اهل کتاب ويژه يهود از صدر اسلام الي زماننا هذا ميتوان گفت صد نود آنها حقّانيّت اسلام را درک کردند ولي صد ده آنها ايمان نياوردند و اينکه نيست مگر عناد، حسد، عصبيّت لذا ميفرمايد:
إِلّا مِن بَعدِ ما جاءَهُم‌ُ العِلم‌ُ بَغياً بَينَهُم بلکه اختلاف بين خود يهود و نصاري هم از روي عناد و عصبيّت و حسد است و الّا چگونه ميشود با آن معجزات از زنده کردن مردگان و بينايي کوران و تکلّم در گهواره و امثال اينها مع ذلک آن نسبتهاي ناروا را بساحت قدس مريم عليه السّلام دهند.
وَ مَن يَکفُر بِآيات‌ِ اللّه‌ِ فَإِن‌َّ اللّه‌َ سَرِيع‌ُ الحِساب‌ِ گذشت که آيات اطلاق بر انبياء و اوصياء ميشود و بر آيات قرآني و بر جميع معجزات صادره از انبياء و حجج و کفر بهر يک آنها کفر بخدا است و مورث خلود در آتش ميشود و خداوند زود بحساب آنها رسيدگي ميکند يعني جزاي عمل آنها را باسرع وقت بآنها ميچشاند و عناد و ظلم و تعدّيات و اذيّتها که نسبت بپيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم و مسلمين کرده‌اند و ميکنند هم در دنيا بنکبتش و هم در آخرت دچار ميشوند.
145