تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
ثُمَّ عَفَوْنا عَنْکُمْ مِنْ بَعْدِ ذلِکَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ (52)
«1» غاية المرام، باب 141 حديث 33 (صفحه 696)
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 148
بعد از آن در بيان گذشت نسبت به آنان فرمايد:
ثُمَّ عَفَوْنا عَنْکُمْ مِنْ بَعْدِ ذلِکَ: پس عفو فرموديم از شما بعد از آن عمل شنيع گوساله پرستى به توبه، لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ: براى اينکه شکر کنيد خدا را، که با وجود تجرّى عظيم و صدور چنين گناه بزرگى، باز عفو سبحانى شامل حال شما گرديد.
تبصره: علماء اخلاق فرمودهاند بناى شکر بر پنج چيز است: 1- پرهيز کردن از گناهان. 2- محافظت بر خيرات. 3- مخالفت شهوات. 4- مراقبت طاعات. 5- استحکام به دوام و ثبات. به استجماع اين پنج امر، کمال و سعادت را شخص دريابد.
تنبيه: آيه شريفه را اشارتى است: 1- دالّ است بر آنکه شکر منعم واجب است. 2- عفو گناه بعد از توبه، نعمتى باشد از جانب حق تعالى بر بندگان. و چون شکر، متضمن تعظيم و اجلال منعم است، پس از کافر صحيح نباشد به جهت فاقد بودن آن از اجلال و تعظيم؛ زيرا اشراک در توحيد منافى آن است. 3- آيه شريفه عام است نسبت به تمام مکلّفين، از وجوب شکر منعم و نعمت عفو گناه به توبه نسبت به عاصين.