تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
لَقَدْ صَدَقَ اللَّهُ رَسُولَهُ الرُّؤْيا بِالْحَقِّ لَتَدْخُلُنَّ الْمَسْجِدَ الْحَرامَ إِنْ شاءَ اللَّهُ آمِنِينَ مُحَلِّقِينَ رُؤُسَکُمْ وَ مُقَصِّرِينَ لا تَخافُونَ فَعَلِمَ ما لَمْ تَعْلَمُوا فَجَعَلَ مِنْ دُونِ ذلِکَ فَتْحاً قَرِيباً «27»
جلد 12 - صفحه 167
لَقَدْ صَدَقَ اللَّهُ: و هر آينه بتحقيق راست گردانيد خداى تعالى، رَسُولَهُ الرُّؤْيا بِالْحَقِ: پيغمبر خود را آنچه ديده بود در خواب در حالتى که متلبس بود به کردارى درست، يعنى به فرضى صحيح و حکمتى بليغ، زيرا در آن امتحانى بود ميان مؤمن مخلص و منافق و به سبب آن اهل ايمان و نفاق از هم ممتاز شدند.
لَتَدْخُلُنَّ الْمَسْجِدَ الْحَرامَ: (جواب قسم محذوف) هر آينه به خدا قسم که البته داخل شويد مسجد الحرام را، إِنْ شاءَ اللَّهُ: اگر خواسته باشد خدا.
بيان: تعلق وعده دخول به مشيت خداى تعالى:
1- به جهت تعليم بندگان است تا در عادت خود متأدب به آداب سنن الهى شده متکلم به اين کلمه شوند، يعنى به (ان شاء اللّه)؛ چنانچه از ابن عباس منقول است که حق سبحانه آن چيزى را که عالم است به وقوع آن معلق به اين کلمه ساخته تا بندگان آن چيزى را که علم به آن ندارند به (ان شاء اللّه) معلق سازند «1».
مسجد الحرام داخل مى‌شديد بى‌مانعى.
آمِنِينَ: درآييد در مسجد الحرام در حالى که ايمن باشيد از شرّ دشمنان، مُحَلِّقِينَ رُؤُسَکُمْ وَ مُقَصِّرِينَ: در حالى که تراشندگان باشيد سر خود را و تقصير کنندگان که موى يا ناخن خود را چيده باشيد. مراد تخيير است نه جمع هر دو که هم سر بتراشند و هم موى يا ناخن بگيرند. و احکام آن در مناسک مذکور است. لا تَخافُونَ: در حالتى که نترسيد از هيچکس، فَعَلِمَ ما لَمْ تَعْلَمُوا: پس داند خدا آنچه ندانيد از حکمت و مصلحت در صلح حديبيه و تأخير عمره تا سال آينده و تقديم و تأخير و فتح خيبر، فَجَعَلَ مِنْ دُونِ ذلِکَ:
پس قرار داد براى شما پيش از اين يعنى قبل از دخول شما در مسجد الحرام، فَتْحاً قَرِيباً: فتحى نزديک که فتح خيبر است تا اهل ايمان به آن مسرور شوند تا زمان فتح مکه رسد.
«1» مجمع البيان ج 5 ص 126.
جلد 12 - صفحه 168