«رکع» جمع «راکع» به معناى رکوع کننده و «سجد» جمع «ساجد» به معناى سجده کننده است. اين دو کلمه براى کسانى به کار مى‌رود که بسيار اهل سجده و رکوع و نماز باشند و بر آن مداومت کنند.
«سوق» به معناى ساق پا و ساقه گياه، «شطأ» به معناى جوانه گياه، «آزر» به معناى تقويت و کمک و «فَاسْتَغْلَظَ» از غلظت به معناى سفت و محکم شدن مى‌باشد.
در آغاز سوره، پيامبر صلى الله عليه و آله مورد خطاب بود، «إِنَّا فَتَحْنا لَکَ» در پايان سوره نيز محور آن، رسول خدا است. «مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ»
در اين آيه، شيوه‌ى ارتباطات يک مؤمن ترسيم شده است:
رابطه با بيگانگان. «أَشِدَّاءُ» شدت و سختى.
با خودى‌ها. «رُحَماءُ» محبت و مهربانى.
با خداوند. «رُکَّعاً سُجَّداً» عبوديت و بندگى.
با خود. «يَبْتَغُونَ» تلاش و کوشش و اميد به فضل خدا.
تشبيه جامعه اسلامى به مزرعه کشاورزى، قابل دقت است زيرا:
الف. کشت، از درون زمين است، عقيده نيز از درون انسان است.
ب. کشت، در محيط مناسب رشد مى‌کند، جامعه اسلامى هم نياز به زمينه‌هاى مناسب دارد.
ج. کشت، داراى رشد طبيعى و تدريجى و اصيل و ثابت است، رشد امت اسلامى نيز مراحل و ثبوت و اصالت دارد.
در نوشتن صلح‌نامه حديبيّه، همين که حضرت على عليه السلام نوشتند: محمّد رسول اللّه، نماينده
جلد 9 - صفحه 148
کفّار اصرار کرد که اين کلمه بايد حذف شود، امام على عليه السلام از حذف لقبِ «رسول اللّه» ناراحت بود ولى خداوند به جاى آن در متن قرآن فرمود: «مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ»
ياران پيامبر، در جستجوى دنيا و آخرتند، «فضل» به نعمت‌ها و امکانات مادى، و «رضوان» به نعمت‌ها و امور معنوى گفته مى‌شود. شايد هم مقصود اين باشد که ياران پيامبر براى کار خود ارزشى قائل نيستند، بلکه به فضل او دل‌بسته‌اند نه به اعمال خود.
اين آيه، هم به نشانه‌هاى ظاهرى مؤمن اشاره کرده که خضوع و خشوع در گفتار و رفتار است، «سِيماهُمْ فِي وُجُوهِهِمْ مِنْ أَثَرِ السُّجُودِ» و هم به استوارى و ريشه‌دار بودن عقيده در دل و جان مؤمن که همواره در حال رشد و گسترش است. کَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ ...
در انجيل متى مى‌خوانيم: بار ديگر مثلى براى ايشان زد و گفت: ملکوت آسمان مثل دانه خردلى است که شخصى گرفته در مزرعه خويش بکارد. هر چند دانه خردل از ساير دانه‌ها کوچکتر است، ولى چون نمو کند، بزرگ‌ترين بقول (سبزيجات) و درختى مى‌شود چنان که مرغان هوا در شاخه‌هايش آشيانه مى‌گيرند. «1»
امام صادق عليه السلام در بيان آيه «سِيماهُمْ فِي وُجُوهِهِمْ مِنْ أَثَرِ السُّجُودِ»، فرمودند: مراد آثار شب زنده‌دارى است. «هو السهر فى الصلاة» «2»
اسلام دين جامع است؛ در خط سياسى «أَشِدَّاءُ عَلَى الْکُفَّارِ» و در اخلاق اجتماعى، «رُحَماءُ بَيْنَهُمْ» و در بعد معنوى «تَراهُمْ رُکَّعاً سُجَّداً» است.