تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
قُلْ ما کُنْتُ بِدْعاً مِنَ الرُّسُلِ وَ ما أَدْرِي ما يُفْعَلُ بِي وَ لا بِکُمْ إِنْ أَتَّبِعُ إِلاَّ ما يُوحى إِلَيَّ وَ ما أَنَا إِلاَّ نَذِيرٌ مُبِينٌ «9»
چون کفار بر کيش خود اصرار و از حضرت پيغمبر معجزات دلخواهى مى‌خواستند حق تعالى فرمود:
قُلْ ما کُنْتُ بِدْعاً مِنَ الرُّسُلِ: بگو اى پيغمبر به مشرکان نيستم تازه پيدا شده از پيغمبران، يعنى من اول کسى نيستم که به پيغمبرى مبعوث شده باشم، چه پيش از من پيغمبران بوده‌اند، پس من شما را به چيزى دعوت نمى‌کنم که ايشان امتان خود را دعوت نکرده باشند بلکه من اقتفا به آنها نموده شما را به توحيد و تصديق به معاد دعوت نمايم و هر معجزه‌اى که به آن مأمور شوم به شما ارائه دهم و بر غير آن مأمور نيستم مانند انبياى سابق، پس چرا نبوت مرا منکر
جلد 12 - صفحه 71
مى‌شويد. وَ ما أَدْرِي ما يُفْعَلُ بِي: و نمى‌دانم چه خواهند کرد با من از محنت و راحت و اقامت و هجرت و مقاتله و مصالحه و غالبيت و مغلوبيت، وَ لا بِکُمْ: و نمى‌دانم چه نمايد به شما از خسف و قذف و رجفه و قتل و اسيرى؛ اما نسبت به احوال آخرت با جزم يقين مى‌دانم که مؤمن موحد، مستحق بهشت، و کافر ملحد سزاى او نيران خواهد بود. يا علم ندارم به تفصيل آنچه به من و شما کنند در دنيا.
إِنْ أَتَّبِعُ إِلَّا ما يُوحى إِلَيَ: پيروى نمى‌کنم مگر آن چيزى را که وحى کرده مى‌شود به من و زياده بر آن قدرت ندارم، وَ ما أَنَا إِلَّا نَذِيرٌ مُبِينٌ: و نيستم من مگر پيغمبر ترساننده از عذاب خدا آشکار کننده انذار به شواهد بينه و معجزات باهره، پس من [بر اظهار] معجزات دلخواهى بى‌امر الهى قدرت ندارم.
چون اين آيه نازل شد مشرکان اظهار بهجت نمودند که کار ما و او نزد خدا يکسان است، چه هم چنانکه ما از عواقب امور خود خبر نداريم او نيز از خواتيم امور خود خبر ندارد.
ابن عباس نقل نموده شبى حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله در خواب ديد از مکه هجرت نموده به زمينى که در آن آب بسيار و درختان بيشمار بود اصحاب را اعلام فرمود، گفتند: در چه زمان به اين نعمت فائز و از جفاى کفار خلاص شويم؟ حضرت ايشان را امر به صبر فرمود. چون جفاى کفار از حد متجاوز شد به هجرت استعجال نمودند، آيه آمد که بگو اى پيغمبر من عواقب امور خود و شما نمى‌دانم مگر به وحى و چون در اين باب به من وحى نازل نشده پس بايد صبر نمود تا وحى نازل و به آن عمل کنيد «1»، پس به جهت توبيخ کفار فرمايد: