اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
أُولئِک‌َ الَّذِين‌َ حَبِطَت أَعمالُهُم فِي الدُّنيا وَ الآخِرَةِ وَ ما لَهُم مِن ناصِرِين‌َ «22»
اينها کساني هستند که کليه اعمالي که بنظرشان خوب ميآيد از بين ميرود نه دنيا براي آنها نتيجه بخش است و نه در آخرت و احدي آنها را ياري نميکند.
أُولئِک‌َ الَّذِين‌َ اشاره بآيه قبل است که مراد کفّار و قاتلين انبياء و آمرين بقسط بودند.
حَبِطَت أَعمالُهُم حبط مقابل تکفير است و مسئله احباط و تکفير يکي از مسائل کلاميّه است و قبلا تذکّر داديم که عمل اگر صحيحا و مطابق دستور الهي واقع شود احباط ندارد لکن کافر و مخالف و معاند چون عمل صحيح ندارند بواسطه آنکه اسلام و ايمان شرط صحّت کليّه اعمال است براي آنها همچه عملي نتيجه ندارد چون باطل است و البتّه قاتل انبياء و قاتل آمر بقسط هم بواسطه همين قتل يا کافر و يا معاند ميشود و از ايمان خارج ميگردد فاقد شرط ميشود و عملش باطل ميگردد و اگر هم فرض کنيم که قبل از قتل مؤمن بوده و اعمالي از او سرزده آنها هم باطل ميشود زيرا چنان که ايمان شرط صحّت اعمال است موافات که عبارت از بقاء ايمان است تا آخر عمر آن هم شرط صحّت است که اگر مؤمني هفتاد سال عبادت کند و نزديک موت کافر شود تمام آنها در واقع باطل بوده و لو تخيّل صحّت ميکرده چون موافات نبوده نه اينکه بگوئيم بعد از فرض صحّت باطل ميشود بلکه باطل بوده و نميدانسته فِي الدُّنيا وَ الآخِرَةِ امّا در دنيا باعث رفع بليّات و نجات از نکبات و خلاصي از مضارّ معاصي نميگردد و امّا در آخرت باعث رفع عذاب و نجات از جهنّم و خلاصي از عقوبات نميشود.
وَ ما لَهُم مِن ناصِرِين‌َ اشاره به اينکه شفاعت شفعاء روز قيامت شامل حال آنها نميشود و کساني که اينها براي آنها ظلم و قتل ميکردند که متکبّران باشند دست گيري
جلد 3 - صفحه 151
از ضعفاء نميکنند و خود بعذاب سخت‌تر گرفتارند چنانچه در بسياري از موارد قرآن بحث مستکبران و ضعفاء را خداوند ذکر فرموده.