اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
أَ لَم تَرَ إِلَي الَّذِين‌َ أُوتُوا نَصِيباً مِن‌َ الکِتاب‌ِ يُدعَون‌َ إِلي کِتاب‌ِ اللّه‌ِ لِيَحکُم‌َ بَينَهُم ثُم‌َّ يَتَوَلّي فَرِيق‌ٌ مِنهُم وَ هُم مُعرِضُون‌َ «23»
آيا نظر نميکني بکساني که يک قسمت از کتاب را ميدانند و بآنها داده شده ايشان را دعوت ميکني بکتاب الهي تا آن کتاب حکم کند بين آنها پس از آن يک فرقه آنها پشت کردند و اعراض نمودند. اينکه آيه شريفه مورد نزولش معلوم نيست و کلمات مفسّرين هم مدرک نيست و خبري هم از معصومين در اينکه باب نداشتيم، بعض مفسّرين گفتند مراد از کتاب تورات است و پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم يهود را دعوت کرد که تورية را بياورند اگر در تورية اخبار و بشارت بنبوّت حضرت دارد ايمان بياورند آنها چون ميدانستند که در تورية هست اعراض کردند و قبول ننمودند.
و بعضي گفتند راجع بحضرت ابراهيم عليه السّلام است که آنها مدّعي بودن که ابراهيم از يهود بوده چنانچه يهود مدّعي بودن يا از نصاري بوده چنانچه نصاري مدّعي بودند. قرآن چنانچه گذشت ميفرمايد ما کان‌َ إِبراهِيم‌ُ يَهُودِيًّا وَ لا نَصرانِيًّا وَ لکِن کان‌َ حَنِيفاً مُسلِماً پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم آنها را دعوت فرمود که تورية را بياورند و تورية حکم باشد آنها قبول نکردند و اعراض نمودند.
و بعضي گفتند راجع بحکم رجم است که دو نفر از بزرگان خيبر يک زن و يک مرد زناي محصنه کرده بودند و در تورية حکم رجم بيان شده ولي ميخواستند نظر باحترام اينکه دو نفر اينکه حکم در حق آنها جاري نشود بنا شد ارجاع بحضرت رسول صلّي اللّه عليه و آله و سلّم شود و او حکم فرمايد، ارجاع شد حضرت حکم برجم نمود آنها منکر شدند
جلد 3 - صفحه 152
و گفتند در تورية همچه حکمي نيست حضرت فرمودند اعلم علماء خود را بياوريد آوردند حضرت آنجايي که اينکه حکم بود فرمود بخوان آن قرائت کرد بحکم رجم که رسيد خودداري کرد و اعراض نمود و بر طبق اينکه خبري از إبن عباس نقل کرده‌اند لکن اينکه قول سوم بسيار بعيد است که اولا حاضر شدن يهود بحکم اسلام و ثانيا بودن حکم رجم در اينکه تورية رائج، و ثالثا اينکه ميدانستند که در تورية حکم رجم هست حاضر شوند تورية بياورند و انکار کنند.
و امّا دو احتمال اول مدرکي ندارد و تفسير برأي است بلي احتمال اول بيشتر بنظر ميآيد لکن دليليّت ندارد و بالجمله اينکه آيه از متشابهات است و هر چه گفته شود رجما بالغيب است و اللّه و رسوله و الأئمّه عليهم السلام اعلم هستند.