اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ وَصَّينَا الإِنسان‌َ بِوالِدَيه‌ِ إِحساناً حَمَلَته‌ُ أُمُّه‌ُ کُرهاً وَ وَضَعَته‌ُ کُرهاً وَ حَملُه‌ُ وَ فِصالُه‌ُ ثَلاثُون‌َ شَهراً حَتّي إِذا بَلَغ‌َ أَشُدَّه‌ُ وَ بَلَغ‌َ أَربَعِين‌َ سَنَةً قال‌َ رَب‌ِّ أَوزِعنِي أَن أَشکُرَ نِعمَتَک‌َ الَّتِي أَنعَمت‌َ عَلَي‌َّ وَ عَلي والِدَي‌َّ وَ أَن أَعمَل‌َ صالِحاً تَرضاه‌ُ وَ أَصلِح لِي فِي ذُرِّيَّتِي إِنِّي تُبت‌ُ إِلَيک‌َ وَ إِنِّي مِن‌َ المُسلِمِين‌َ «15»
و سفارش کرديم و دستور داديم انسان را که بپدر و مادر خود احسان کند مادرش حمل ميکند آن را بزحمت و اکراه و ميزايد او را بزحمت و اکراه. و حمل و ارضاع او تا از شير باز دارند سي ماه است تا زماني که محکم شود قواي او و برسد بچهل سالگي که منتهاي رشد است بگويد پروردگار من نصيب من فرما و توفيق عنايت کن اينکه شکر گزار باشم نعمت تو را که بمن عنايت فرموده‌اي و بر پدر و مادر من مرحمت کرده‌اي، و اينکه عمل کنم عمل صالحي که موجب رضا و خشنودي تو باشد و صالح گردان از براي من ذريه من محققا من از تقصيراتم توبه کردم بسوي تو و محققا من از مسلمين هستم.
اخبار بسياري داريم که اينکه آيه شريفه در مورد حضرت حسين (ع) وارد شده که چون خبر شهادت او را بپيغمبر دادند و بامير المؤمنين و بصديقه طاهره حضرت زهراء بکراهت حمل او را برداشت و بکراهت زائيد و حمل او هم شش ماه بود مثل يحيي (ع) و مدت رضاعش دو سال و خداوند بعوض شهادت امامت را در نسل او و ذريه او قرار داد. و اينکه اخبار بسيار مفصل است و ما مکرر گفته‌ايم که: اخبار بيان مصداق اتم ميکند تنافي با عموم آيه ندارد.
وَ وَصَّينَا الإِنسان‌َ بِوالِدَيه‌ِ إِحساناً يکي از واجبات مهمه شرع مطهر برّ
جلد 16 - صفحه 145
بوالدين است، و از معاصي بسيار بزرگ عاق والدين است حتي اگر والدين کافر باشند قرآن ميفرمايد:
وَ وَصَّينَا الإِنسان‌َ بِوالِدَيه‌ِ حَمَلَته‌ُ أُمُّه‌ُ وَهناً عَلي وَهن‌ٍ وَ فِصالُه‌ُ فِي عامَين‌ِ أَن‌ِ اشکُر لِي وَ لِوالِدَيک‌َ إِلَي‌َّ المَصِيرُ وَ إِن جاهَداک‌َ عَلي أَن تُشرِک‌َ بِي ما لَيس‌َ لَک‌َ بِه‌ِ عِلم‌ٌ فَلا تُطِعهُما وَ صاحِبهُما فِي الدُّنيا مَعرُوفاً لقمان آيه 13 و 14.
و حَمَلَته‌ُ أُمُّه‌ُ کُرهاً وَ وَضَعَته‌ُ کُرهاً همان وهنا علي وهن است چه در ايام حمل و چه در ايام رضاع که چه اندازه مادر در حمل و وضع و رضاع بايد زحمت بکشد تا اينکه بچه از شير باز شود.
وَ حَملُه‌ُ وَ فِصالُه‌ُ ثَلاثُون‌َ شَهراً که گفتند: اقل حمل شش ماه است و اکثر يک سال و نوعا 9 ماه و اقل رضاع بيست و يک ماه و اکثر دو سال، پس از فصال هم اينکه پدر و مادر چه اندازه زحمت ميکشند، حَتّي إِذا بَلَغ‌َ أَشُدَّه‌ُ که قواي او محکم شود و شعور و ادراکش بجا بيايد تا بحد بلوغ و رشد رسد.
وَ بَلَغ‌َ أَربَعِين‌َ سَنَةً که غايت رشد است.
قال‌َ رَب‌ِّ أَوزِعنِي أَن أَشکُرَ نِعمَتَک‌َ الَّتِي أَنعَمت‌َ عَلَي‌َّ که نعمت ايمان و اسلام باشد که بزرگترين نعمت الهي است حتي از نعمت وجود.
وَ عَلي والِدَي‌َّ که آنها هم داراي اينکه نعمت عظمي بودند و مرا در دامن ايمان تربيت کردند که اگر آنها کافر بودند مرا بکيش خود در ميآوردند چنانچه در خبر است ميفرمايد:
(کل مولود يولد علي الفطرة و انّما ابواه يهودانه و ينصرانه).
وَ أَن أَعمَل‌َ صالِحاً تَرضاه‌ُ که بالاترين مقامات انسان رضاي الهي است حتي در خبر است که: چون اهل بهشت در بهشت جاي گرفتند خطاب مي‌رسد آيا توقع ديگري هم داريد! عرض ميکنند: ربنا رضاک وَ أَصلِح لِي فِي ذُرِّيَّتِي که در ذريه و نسل من همه صالح باشند که صلاح آنها هم بصلاح من تمام مي‌شود، و از اعمال صالحه آنها هم من بهره برداري مي‌کنم.
جلد 16 - صفحه 146
إِنِّي تُبت‌ُ إِلَيک‌َ از هر تقصير و کوتاهي در امر دين علما و عملا و اخلاقا شده.
وَ إِنِّي مِن‌َ المُسلِمِين‌َ اسلام و تسليم و ارادت و دستورات.