اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ سَخَّرَ لَکُم ما فِي السَّماوات‌ِ وَ ما فِي الأَرض‌ِ جَمِيعاً مِنه‌ُ إِن‌َّ فِي ذلِک‌َ لَآيات‌ٍ لِقَوم‌ٍ يَتَفَکَّرُون‌َ «13»
و مسخر فرمود براي شما آنچه در آسمانها است و آنچه در زمين است جميع آنها را بدرستي که در اينکه تسخير هر آينه آياتي است براي قومي که تفکّر کنند.
وَ سَخَّرَ لَکُم تسخير الهي براي نفع بشر است چنانچه در بسياري از آيات بيان فرموده و تفسير شده.
ما فِي السَّماوات‌ِ از کرات جويّه و شمس و قمر و نزول باران و برف و تگرگ و غير اينها.
وَ ما فِي الأَرض‌ِ از حبوب و فواکه و خضرويات و مياه و حيوانات و غير اينها.
جلد 16 - صفحه 113
جَمِيعاً مِنه‌ُ اينکه جمله دو نحو تفسير شده. يکي اينکه: جميعا متعلق بما قبل باشد و محل‌ّ وقف يعني جميع ما في السّماوات و ما في الارض را سخر لکم دوّم اينکه: جمله مستقلّه باشد يعني جميع آنچه ذکر شد از خداوند افاضه شده که مفاد منه است که بايد قدرداني کنيد جميع آنها از او است.
إِن‌َّ فِي ذلِک‌َ لَآيات‌ٍ آن هم چه آيات بزرگ و قدرت‌نمايي که اينکه کرات علويّه و سفليّه تمام در اينکه فضاء بدون ستون و قائمه نگاه داشته شده و هر کدام سير مخصوصي دارند بنحو منظّم مرتّب که ذرّه‌اي تخلّف يا سرعت باشد يا بطاء از مقدار مقرّر ندارند و چه منافعي از آنها ظاهر ميشود امّا:
لِقَوم‌ٍ يَتَفَکَّرُون‌َ که بالاتر از همه عبادات تفکّر در صنايع و آيات الهيّه و معارف حقّه و آيات قرآنيّه و دستورات دينيّه و عبرت در پيش آمدهاي بر کفّار و مشرکين و عنايات و تفضّلات و نصرت مؤمنين و امثال اينها است که فرمود:
«تفکّر ساعة خير من عبادة ستّين سنة او سبعين سنة»
و گفتند: «الفکر حرکة الي المبادي و من مبادي الي المراد» ترتيب مقدّمات براي اخذ نتيجه.