اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
مَن عَمِل‌َ صالِحاً فَلِنَفسِه‌ِ وَ مَن أَساءَ فَعَلَيها ثُم‌َّ إِلي رَبِّکُم تُرجَعُون‌َ «15»
کسي که عمل صالح بجا آورد پس نفعش بخودش عائد ميشود و کسي که بد کند ضررش بخودش متوجّه ميشود پس از آن بسوي پروردگار خود بازگشت شما است.
مَن عَمِل‌َ صالِحاً اعمال صالحه سه قسم است. اعمال قلبيّه و نفسيّه و خارجيّه امّا عمل قلب ايمان است و علم و تدبّر و تفکّر و خوف و رجاء که از شئونات عقل است و گفتيم: در ايمان چهار امر شرط است اوّل يقين بمراتبه الثلاثة علم اليقين، عين اليقين، حق‌ّ اليقين، دوّم اعتقاد که عقد قلب است بمعني دل بستگي و در بند دين باشد از دست ندهد و دين فروشي بثمن قليل دنيا نکند، سوّم اقرار لسانا و قلبا که کفر جحودي نباشد، چهارم تسليم و علم باحکام دين و وظائف شرع و تفکر در آثار قدرت و در امر آخرت و تدبّر در آيات الهيّه و خوف و رجاء نه ايمن من مکر اللّه و نه يأس من روح اللّه.
و اما اعمال نفسيه تخلق باخلاق الهيه و صفات حميده و ملکات حسنه و تنزّه از اخلاق رذيله و صفات خبيثه و ملکات قبيحه.
و امّا اعمال خارجيّه اتيان بوظائف دينيّه و واجبات شرعيّه و اعمال حسنه و ترک زياد شده از اعمال سيّئه و محرّمات الهيّه که هر چه بالاتر و بهتر و بيشتر
جلد 16 - صفحه 115
باشد تفضّلات الهي در حق‌ّ او بيشتر ميشود دنيوي و اخروي و قابليّت او زيادتر ميگردد.
فَلِنَفسِه‌ِ نفعش عايد بخودش ميشود بر خداوند نفعي عايد نميشود.
وَ مَن أَساءَ فَعَلَيها آنهم سه قسم است عقايد سوء از کفر و شرک و جهل و يأس من روح اللّه و أمن من مکر اللّه، و اخلاق سوء صفات خبيثه ملکات قبيحه اخلاق رذيله، و اعمال سوء از ظلم و ارتکاب معاصي و ترک فرائض و بي‌حيايي و بي‌عفّتي و و و که ضررش و عقوبتش دنيوي و اخروي بخودش متوجه ميشود.
ثُم‌َّ إِلي رَبِّکُم تُرجَعُون‌َ فرداي قيامت که هر کس را بقدر قابليتش ثواب ميدهند و بقدر استحقاقش عذاب ميکنند مگر کساني که مشمول عفو و غفران الهي و شفاعت شفعاء شوند.