اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
ثُم‌َّ جَعَلناک‌َ عَلي شَرِيعَةٍ مِن‌َ الأَمرِ فَاتَّبِعها وَ لا تَتَّبِع أَهواءَ الَّذِين‌َ لا يَعلَمُون‌َ «18»
پس از آن قرار داديم و جعل فرموديم تو را بر شريعت و طريقت از امر الهي پس متابعت کن آن شريعت را و متابعت نکن هواهاي نفسانيّه کساني که جاهل و نادان هستند.
جلد 16 - صفحه 118
شريعه عبارت است از راهي که باز ميکنند و ميروند از دريا آب بردارند، و شريعت الهي دين حق‌ّ است که بروي بندگان باز کرده که بروند و برسند بدرياي رحمت الهي آب حيات و سعادت ابدي و جنات عدن و فيوضات الهي که ميفرمايد:
ثُم‌َّ جَعَلناک‌َ يعني پس از اينکه همه تفضلات که در حق‌ّ بني اسرائيل کرديم و قدر ندانستند و مخالفت کردند قرار داديم تو را بجعل الهي و ارسال، رسول محترم.
عَلي شَرِيعَةٍ مِن‌َ الأَمرِ طريقه حقه موصله بسعادت از امر دين عقايد حقه و اخلاق فاضله و اعمال صالحه و افعال حسنه که تمام مورث سعادت و نجات از مهالک و فوز به جنت و قرب برحمت و نجات از عذاب‌هاي اخروي است.
فَاتَّبِعها خطاب به پيغمبر اکرم و لکن بر جميع افراد جن‌ّ و انس تا دامنه قيامت واجب است متابعت اينکه شريعت مطهره آن هم وجوبي که در مخالفتش عقوبت خلودي دارد و عذاب ابدي.
وَ لا تَتَّبِع أَهواءَ الَّذِين‌َ لا يَعلَمُون‌َ عدم علم جهل است و دو قسم جاهل داريم يکي بي‌خبر و بي‌اطلاع و يکي حماقت و بي‌ادراکي که حق‌ّ را تعمدا ترک کند و باطل را بگيرد و تابع هواهاي نفسانيه شود که تعبير بنفس اماره فرموده:
إِن‌َّ النَّفس‌َ لَأَمّارَةٌ بِالسُّوءِ إِلّا ما رَحِم‌َ رَبِّي يوسف، آيه 53 مقابل نفس مطمئنه که ميفرمايد: يا أَيَّتُهَا النَّفس‌ُ المُطمَئِنَّةُ ارجِعِي إِلي رَبِّک‌ِ راضِيَةً مَرضِيَّةً فَادخُلِي فِي عِبادِي وَ ادخُلِي جَنَّتِي فجر، آيه 28 الي 30. و مقابل نفس لوامة که خود را ملامت ميکند که چرا مرتکب معاصي شدم و نفس توّابه که موفق بتوبه ميشود.
اجمالا هواهاي نفس اماره بسيار است نفس شهويه و غضبيه و وهمية که هر که متابعت کند پرستش نفس کرده چنانچه در همين سوره آيه 22 ميآيد.