تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ لَوْ نَشاءُ لَأَرَيْناکَهُمْ فَلَعَرَفْتَهُمْ بِسِيماهُمْ وَ لَتَعْرِفَنَّهُمْ فِي لَحْنِ الْقَوْلِ وَ اللَّهُ يَعْلَمُ أَعْمالَکُمْ (30)
وَ لَوْ نَشاءُ لَأَرَيْناکَهُمْ: و اگر خواهيم هر آينه بنمائيم به تو ايشان را، يعنى علامات و نشانه‌ها پيدا کنيم بر ايشان، فَلَعَرَفْتَهُمْ بِسِيماهُمْ: پس هر آينه بشناسى ايشان را به علامتى که از ايشان ديده شود، وَ لَتَعْرِفَنَّهُمْ فِي لَحْنِ الْقَوْلِ: و البته بشناسى ايشان را در گردانيدن سخن از صواب که آن تعريض و توريه است.
در مناقب- ابن المغازلى شافعى از ابو سعيد خدرى: خطاى گفتار که مظهر نفاق منافقان است، اظهار بغض و عداوت ايشان است نسبت به حضرت امير المؤمنين عليه السّلام «1».
2- جابر بن عبد اللّه انصارى روايت نموده: کنّا نعرف المنافقين على عهد رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله ببغضهم علىّ بن أبي طالب عليه السّلام «2». بوديم ما که مى‌شناختيم زمان پيغمبر خدا منافقان را به دشمنى ايشان با على بن ابى طالب عليه السّلام.
3- از عبادة بن صامت روايت است که: (کنا نبلوا اولاد نابحب على بن أبي طالب عليه السّلام فاذا راينا احدهم لا يحبه علمنا انه لغير رشده) «3»: يعنى بوديم ما مى‌آزموديم فرزندان خود را به دوستى على ابن ابى طالب عليه السّلام، و چون
«1» شواهد التنزيل حاکم حسکانى، ج 2 ص 179، و مناقب ابن مغازلى (اسلاميه 1394 ق) ص 315، شماره 359.
«2» مجمع البيان (چ 1403 ق- قم) ج 5 ص 106. و در قرب الاسناد ص 14 نيز نقل شده: ما کنّا نعرف المنافقين فى زمان رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله الّا ببغضهم عليّا عليه السّلام.
«3» مجمع البيان (چ 1403 ق- قم) ج 5 ص 106. و در قرب الاسناد ص 14 نيز نقل شده: ما کنّا نعرف المنافقين فى زمان رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله الّا ببغضهم عليّا عليه السّلام.
جلد 12 - صفحه 129
مى‌ديديم يکى از ايشان دوست نمى‌داشت او را، مى‌دانستيم که او بر غير رشد است، يعنى حلال زاده نيست.
و مصدق قول مذکور است اينکه حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله فرمود: يا علىّ ما يحبّک الّا مؤمن تقىّ و ما يبغضک الّا منافق شقىّ «1»: يا على دوست ندارد تو را مگر مؤمن پرهيزکار، و دشمن ندارد تو را مگر منافق شقى.
از انس بن مالک منقول است که بعضى غزوات نه نفر از منافقان شبى خواب رفتند، صبح که برخاستند بر پيشانى هر کدام نوشته بود هذا منافق، و به اين نشانه آنها را شناختند «2».
در کشاف از انس نقل نموده که بعد از نزول اين آيه هيچ منافقى نبود مگر آنکه حضرت او را به سيما و لحن قول شناختى «3».
وَ اللَّهُ يَعْلَمُ أَعْمالَکُمْ: و خدا مى‌داند کردارهاى ظاهر و باطن شما را، و همه را فراخور خود جزا و سزا خواهد داد.