اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
إِن‌َّ الَّذِين‌َ کَفَرُوا وَ صَدُّوا عَن سَبِيل‌ِ اللّه‌ِ وَ شَاقُّوا الرَّسُول‌َ مِن بَعدِ ما تَبَيَّن‌َ لَهُم‌ُ الهُدي لَن يَضُرُّوا اللّه‌َ شَيئاً وَ سَيُحبِطُ أَعمالَهُم (32)
بدرستي که کساني که کافر شدند و جلوگيري کردند ديگران را از سبيل الهي و راه حق و عناد و عداوت و مخالفت ورزيدند با رسول محترم از بعد از آنکه بر آنها مبين شده بود راه هدايت، و اينها هر چه بکنند هرگز نميتوانند ضرري بدستگاه الهي وارد کنند، و زود باشد که حبط شود تمام اعمال آنها بکلي.
تنبيه: از جملات اينکه آيه شريفه استفاده ميشود که اينها منافقين بودند که اظهار اسلام کردند بطمع آنکه در دستگاه او مقامي پيدا کنند و چون ديدند که مقامي بآنها عنايت نشد تصميم داشتند که پس از رحلت آن حضرت يک مقامي بر خود تحصيل کنند، و چون ديدند در غدير خم علي را بر خلافت نصب فرموده و از همه مؤمنين براي علي بيعت گرفت و آنها کمال عداوت را با علي داشتند چون بسياري از آنها را کشته بود لذا تصميم قطعي گرفتند بر مخالفت و نگذارند که اينکه امر مستقر شود که شرح آن در ذيل تفسير بيان ميشود.
إِن‌َّ الَّذِين‌َ کَفَرُوا که کافر شدند بعد از تبين که بيان ميفرمايد: وَ صَدُّوا عَن سَبِيل‌ِ اللّه‌ِ که جلوگيري کردند ديگران را که بطريق حقه که پيغمبر نشان داده و بيان فرموده که صريح فرمايش او است در حديث ثقلين که:
«ما ان تمسکتم بهما لن تضلوا ابدا»
و در غدير خم:
«من کنت مولاه فعلي مولاه»
و غير اينها نروند.
وَ شَاقُّوا الرَّسُول‌َ شق بمعني جدايي است که مخالفت و معاندت و عداوت باشد با پيغمبر اکرم.
مِن بَعدِ ما تَبَيَّن‌َ لَهُم‌ُ الهُدي که اينکه جمله صريح است که مراد همين منافقين
جلد 16 - صفحه 190
هستند که براي آنها واضح و روشن شد طريق هدايت و اينها مرتد شدند که گفتند
«ارتد النّاس بعد رسول اللّه الا اربعة او خمسة»
لَن يَضُرُّوا اللّه‌َ شَيئاً آنچه کردند بضرر خود کردند در دستگاه الهي ضرري متوجه نميشود.
لَن يَضُرُّوا اللّه‌َ شَيئاً وَ سَيُحبِطُ أَعمالَهُم وَ سَيُحبِطُ أَعمالَهُم اينکه جمله اشاره بکساني است که متابعت اينکه منافقين را کردند زيرا خود منافقين که ايمان نداشتند و عملي نداشتند چون ايمان شرط صحت کل اعمال است و اشاره بکساني است که ايمان آورده بودند و پس از رحلت آن حضرت از امير المؤمنين اعراض کردند و متابعت منافقين نمودند که شرحش بسيار مفصل است و جاي ديگر بايد بيان شود.