«متقلب»، مصدر ميمى به معناى انقلاب و انتقال و جابجايى و «مثوى» نيز مصدر ميمى به معناى محل استقرار و آرامش است.
در آيه 55 سوره غافر نيز همين جمله «وَ اسْتَغْفِرْ لِذَنْبِکَ» آمده است که با توجّه به اينکه همه انبيا معصوم و به دور از گناه مى‌باشند، اين استغفار و طلب بخشش، براى يکى از اين چند امر است:
«1». تفسير نورالثقلين.
«2». تفسير برهان.
جلد 9 - صفحه 83
الف) استغفار يک عبادت است، گرچه گناهى در کار نباشد.
ب) استغفار از ترک اولى، يعنى کارهايى که گناه نبوده، ولى بهتر بود که شخصى همچون پيامبر انجام نمى‌داد.
ج) براى آنکه استغفار از گناه، براى مردم يک سنّت و روش شود.
د) استغفار، سبب علوّ درجات پيامبر مى‌شود.
ه) مراد، استغفار براى گناهانى است که مردم نسبت به پيامبر مرتکب شده‌اند.
و) استغفار هميشه از تقصير نيست، بلکه گاهى از قصور است. بنده وقتى عزّت و عظمت خداوند و حقارت و ذلّت خود را مى‌بيند، استغفار و طلب بخشش مى‌کند. «1»
بعضى از مفسّران گفته‌اند که «ذنب» هميشه به معناى عصيان و گناه نيست، بلکه به معناى «ذَنَب فعل» و تبعات افعال و رفتار نيز مى‌باشد. بنا بر اين معنا، «ذنبِ» پيامبر، همان تبعات دعوت پيامبر به سوى خداوند است که رسيدن بدى و شر از جانب مخالفان است، مانند هتک حرمت، قتل و آزار و اذيّت. هرچه دعوت الهى سنگين‌تر باشد، ذنب و تبعات آن نيز مشکل‌تر خواهد بود و استغفار بيشترى را مى‌طلبد و استغفار از آن به اين معنا است که از خداى متعال بخواهيم ما را از شرّ مخالفان حفظ کند. «2»
در قرآن، از پيامبران ديگر همچون حضرت داود، موسى و ابراهيم عليهم السلام نيز استغفار نقل شده است.
استغفار بزرگان براى عموم مردم نيز بارها در قرآن مطرح شده است، نظير استغفار حضرت ابراهيم براى پدر و مادر و مؤمنان «3» و حتّى عمويش «4» و استغفار حضرت يعقوب براى فرزندانش، «5» استغفار حضرت موسى براى برادرش «6» و استغفار فرشتگان براى مردم «7» و در اين آيه استغفار پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله براى مؤمنان و مؤمنات که اين خود نوعى شفاعت است.
«1». تفاسير مجمع‌البيان، کبير فخررازى و الميزان.
«2». تفسير فرقان.
«3». ابراهيم، 41.
«4». شعراء، 86.
«5». يوسف، 98.
«6». اعراف، 151.
«7». شورى، 5 و غافر، 7.
جلد 9 - صفحه 84