اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
إِن‌َّ الَّذِين‌َ ارتَدُّوا عَلي أَدبارِهِم مِن بَعدِ ما تَبَيَّن‌َ لَهُم‌ُ الهُدَي الشَّيطان‌ُ سَوَّل‌َ لَهُم وَ أَملي لَهُم «25»
بدرستي که کساني که برگشتند و رو بپشت خود کردند از بعد از آنکه براي آنها مبين شده هدايت، شيطان زينت داد بر آنها خطاهاي آنها را و آمال و آرزو هاي آنها را.
إِن‌َّ الَّذِين‌َ ارتَدُّوا عَلي أَدبارِهِم از ايمان بکفر اولي که مرتد شدند و بدترين اقسام کفر ارتداد است و دو قسم مرتد داريم فطري و ملي. فطري آن کسي است که در حين انعقاد نطفه او ابوين او يا يکي از آن دو مسلم باشند که نطفه او
جلد 16 - صفحه 184
منعقد شده در اسلام، و احکام مرتد نجاست بدن است و جدايي عيال بدون طلاق که بايد عده وفات بگيرد و شوهر کند و سلب مالکيت اموالش که تمام بوارث مسلمش ميرسد تا بامام که وارث من لا وارث له است و قتل آن، و در قبولي توبه‌اش اختلاف است و حق اينکه است که قبول ميشود و پس از قبول ميتواند عيالش را بعقد جديد ازدواج کند و اگر مالي پس از توبه پيدا کرد مالک ميشود يا ورثه باو بخشيدند و بدنش پاک ميشود و اما قتل او اگر قبل از ثبوت نزد حاکم توبه کند برداشته ميشود و اما پس از ثبوت برداشته نميشود.
و مرتد ملي آن که نطفه او در کفر منعقد شده سپس اسلام آورد پس از آن برگشت بحالت کفر، و احکام کفر بر او بار ميشود.
و مسئله ديگر آنکه مرتد فقط کسي نيست که منکر اسلام شود اگر يکي از ضروريات دين را منکر شد بلکه اگر شيعه بوده و يکي از ضروريات مذهب را منکر شده، يا بيکي از مقدسات دين اهانت کرده، يا خروج بر امام زمانش نموده يا نصب عداوت کرده مثل خوارج نهروان و ناصبي‌ها مرتد ميشود، و امروز اينکه قسم مرتد در ميان جامعه شيعه بسيار است و لو اسم اسلام و تشيع روي خود گذارند.
مِن بَعدِ ما تَبَيَّن‌َ لَهُم‌ُ الهُدَي که از هر جهت حجت بر او تمام شده.
الشَّيطان‌ُ سَوَّل‌َ لَهُم معناي رسول بعضي گفتند که زينت داده شيطان در نظر او افعال و اعمال و هواهاي نفسانيه او را، بعضي گفتند آنها را بمقاصد باطله خود سوق داده.
وَ أَملي لَهُم آمال و آرزوهاي آنها را طول داده زياد کرده و دور و دراز نمود.