اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قَد عَلِمنا ما تَنقُصُ الأَرضُ مِنهُم وَ عِندَنا کِتابٌ حَفِيظٌ «4»
محققا ما ميدانيم چه اندازه زمين کم ميکند از اينها و نزد ما است کتاب محفوظ.
قَد عَلِمنا ما تَنقُصُ الأَرضُ مِنهُم چه اندازه روي زمين بودند و نيست شدند زمين گوشت و پوست آنها را خورد و درهم شکست: إِنَّکَ مَيِّتٌ وَ إِنَّهُم مَيِّتُونَ ثُمَّ إِنَّکُم يَومَ القِيامَةِ عِندَ رَبِّکُم تَختَصِمُونَ زمر آيه 31 و 32 انسان اگر يک نظر سطحي بخود کند ميبيند که در شبانه روز اينکه اغذيه و اشربه که تناول ميکند قبل از تناول بچه صورتهايي هستند پس از تناول بچه صورتهايي تبديل ميشوند گوشت و پوست بلغم صفراء سوداء خون نطفه و غير اينها در ميآيند و مازادش کثافات دفع ميشود، و بالجمله ماده معدوم نميشود بلکه تغييرات در الوان و اشکال و صفات و صورت نوعيه است پس قول حکما محل ندارد که بگويند:
اعادة المعدوم مما امتنعا || و بعضهم فيها الضرورة ادعي
مربوط بمسأله معاد نيست: وَ عِندَنا کِتابٌ حَفِيظٌ ممکن است مراد لوح محفوظ باشد که آنچه واقع شده و ميشود در آن ثبت است. و ممکن است نامه عمل باشد که آنچه انسان عمل ميکند در او نوشته شده.