تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
إِنَّ اللَّهَ اصْطَفى آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْراهِيمَ وَ آلَ عِمْرانَ عَلَى الْعالَمِينَ (33)
چون حق تعالى در آيه سابقه بيان وجوب اطاعت رسل و سبب وصول به محبت و تقرب خود را فرمود، در عقب آن ذکر مناقب انبياء را به جهت تحريص بر اطاعت ايشان مى‌فرمايد:
إِنَّ اللَّهَ اصْطَفى آدَمَ: بدرستى که خداى تعالى برگزيد از کلّ خلايق، آدم صفى اللّه عليه السّلام را به ابو البشير و تعليم اسماء و مسجوديت ملائکه و به ابوّت انبياء و اولياء و اصفياء و اتقياء، وَ نُوحاً: و برگزيد نوح نجى اللّه عليه السّلام را به نبوت و طول عمر و ترتيب سفينه و اجابت دعا و نجات مؤمنين با او از غرق، وَ آلَ إِبْراهِيمَ: و برگزيد وجود حضرت ابراهيم خليل الرحمن عليه السّلام را به خلّت و امامت و نبوت و سلامتى از آتش و بناى کعبه معظمه و ذبح اسمعيل عليه السّلام، يا برگزيد خدا اولاد ابراهيم عليه السّلام را مانند اسمعيل، اسحق، يعقوب، داود، سليمان، يونس، زکريا، يحيى، عيسى، حضرت خاتم الانبياء و ائمه هدى عليهم السلام را، چه همه ايشان ذريه حضرت ابراهيم عليه السّلام مى‌باشند. وَ آلَ عِمْرانَ عَلَى الْعالَمِينَ: و آل و اولاد عمران را بر عالميان که حضرت موسى و هارون عليهما السلام باشند، به نبوت و تکلم و معجزات غريبه؛ يا برگزيد اولاد عمران بن ماثان بن عاد را که پدر مريم بتول و حضرت عيسى عليه السّلام از او باشد. يا مراد آل عمران، اولاد حضرت ابو طالب هستند، زيرا نام آن حضرت در کتاب تورات به زبان عبرى، عمران بوده و آل آن حضرت جعفر و عقيل و طالب و حضرت على عليه السّلام و يازده فرزند معصومين ذريه ايشان از بتول، حضرت فاطمه زهرا سلام اللّه عليها مى‌باشند.
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 76
تنبيه: در آيه شريفه سه مطلب است:
مطلب اول- بيان اصطفى: در لغت به معنى اختيار کردن و برگزيدن، و بر دو وجه باشد: يکى برگزيدن براى ذات يگانه خود که ايشان را خالص و مخلص و خاصّه گردانيده براى مناجات. ديگر، برگزيدن ايشان را بر غير، يعنى تخصيص داد بر اغيار تا شرافت و رفعت شأن آنها بر سايرين هويدا گردد. و محقق است برگزيدگان الهى، مطهر و معصوم و منزّه از قبايح و معاصى بوده باشند از اول عمر تا به آخر، زيرا مقام اصطفى با صدور معصيت، منافى حکمت سبحانى است.
مطلب دوم- بيان عمران: اين اسم، علم است براى سه نفر: اول- عمران پدر حضرت موسى و هارون عليهما السلام. دوم- عمران جد حضرت عيسى عليه السّلام پدر مريم. سوم- عمران پدر حضرت على عليه السّلام يعنى ابو طالب که به زبان عبرى، در تورات نام او عمران بوده، پس نسب آن حضرت از اين قرار است: عمران بن عبد المطلب بن هاشم بن عبد مناف بن قصى بن کلاب بن مرة بن کعب بن لوى بن غالب بن فهر بن مالک بن نضر بن کنانة بن خزيمة بن مدرکة بن الياس بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان بن اليسع بن الهميسع بن يافث بن محل بن قيدار بن سليمان بن حماد بن قيدار بن اسمعيل بن ابراهيم خليل الرحمن عليهم السلام. و کنيه اين عمران، ابو طالب است، زيرا نزد علماء نسابه، اولاد ذکور آن حضرت چهار نفر بوده‌اند: طالب، عقيل، جعفر، حضرت على عليه السّلام؛ و عرب، پدر را به اسم پسر اکبر، مکنّى مى‌کردند.
مطلب سوم- آنکه ثابت آمد مراد آل ابراهيم، حضرت امير المؤمنين و اولاد معصومين آن حضرت، ائمه اثنى عشر عليهم السلام مى‌باشند که خداوند سبحان ايشان را برگزيد بر تمام عالميان، و احاديث خاصّه و عامه در اين خصوص وارد مى‌باشد.