تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
ذُرِّيَّةً بَعْضُها مِنْ بَعْضٍ وَ اللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ (34)
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 77
ذُرِّيَّةً بَعْضُها مِنْ بَعْضٍ: برگزيد انبياء را در حالتى که ذريه و فرزندانى هستند برخى از آنها از بعض ديگر، يعنى اولاد پسنديده از آباى برگزيده؛ يا اينها ذرّيه واحدند که متشعّب شده‌اند برخى از برخى ديگر. وَ اللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ: و خداوند شنوا است گفتار مردمان را، دانا است به اعمال ايشان، پس اختيار فرمايد براى نبوت و رسالت، هر که را که صادق است در قول و فعل.
تبصره: احاديث بسيار وارد شده که آل محمد عليهم السلام، ذريه آن حضرت مى‌باشند:
1- «معانى الاخبار» ابن بابويه رضوان الله عليه روايت نموده که از حضرت صادق عليه السّلام سؤال شد از معنى آل محمد، فرمود: آل محمد ذريّه آن حضرت و اهل بيت او و ائمه هدى و اوصياى آن حضرت‌اند؛ و عترت او، اصحاب عبا مى‌باشند. و امت آن حضرت، کسانى هستند که تصديق نمودند به آنچه آن حضرت از جانب خدا آورده و متمسک شدند به دو ثقل که مأمورند به تمسک به آن دو: يکى کتاب و ديگرى عترت باشد، آن عترتى که آيه تطهير در حق ايشان نازل شده. «1» 2- تفسير برهان- حضرت باقر عليه السّلام اين آيه را تلاوت و فرمود:
مائيم از اين آل ابراهيم عليه السّلام، و مائيم بقيّه اين عترت. «2» 3- حضرت صادق عليه السّلام فرمود: محمد بن اشعث کندى گفت به حضرت امام حسين عليه السّلام: اى حسين بن فاطمه، تو را چه حرمت است با رسول خدا که از براى غير تو نيست؟ پس آنحضرت اين آيه را تلاوت و فرمود:
قسم به خدا حضرت محمد از آل ابراهيم عليه السّلام است، و عترت هاديه آل محمد هستند. «3»
«1» معانى الاخبار، صفحه 94، حديث سوّم.
«2» تفسير برهان، جلد اوّل، صفحه 278، حديث هشتم.
«3» تفسير صافى، جلد اوّل، صفحه 328
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 78
4- «تفسير لوامع» مروى است که از حضرت امام حسن عسکرى عليه السّلام از «ذريه» پرسيدند، فرمود: من عسکرى پسر زکى على بن محمد، و زکى از هادى محمد بن على، و محمد هادى از رضا على بن موسى، و رضا على از کاظم، و موسى کاظم از جعفر صادق، و صادق جعفر از باقر محمد، و محمد باقر از سجاد زين العابدين، و زين العابدين سجاد از شهيد مظلوم کربلا حسين بن على عليهم السلام؛ پس حضرت بسيار گريه نمود و فرمود: حسين از على بن ابى طالب و از فاطمه زهرا دختر رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مى‌باشد.
و به طريق عامه قريب به همين مضمون وارد است، چنانچه «طبرانى» و صاحب «ذخيرة المآل فى فضايل الآل» در مقصد ثانى در ذيل آيه اربعة عشر روايت نموده.
5- «تفسير برهان» ابى عمرو زبيرى روايت نموده که از حضرت صادق عليه السّلام پرسيدم: حجت در کتاب خدا چيست که آل محمد عليهم السلام ايشانند اهل بيت؟ آن حضرت فرمود: فرمايش الهى: إِنَّ اللَّهَ اصْطَفى آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْراهِيمَ وَ آلَ عِمْرانَ و آل محمّد- هکذا نزلت- عَلَى الْعالَمِينَ ذُرِّيَّةً بَعْضُها مِنْ بَعْضٍ وَ اللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ؛ و نمى‌باشد ذرّيّه‌اى از قوم، مگر نسل ايشان که از اصلاب هستند، چنانچه فرمايد: اعْمَلُوا آلَ داوُدَ شُکْراً. «1» تتمه: مراد از فرمايش حضرت «هکذا نزلت» اشاره به تأويل آيه باشد، چنانچه بسيارى از آيات در روايات بدين طريق وارد شده و بزرگان از علماى شيعه همين را فرموده‌اند.