تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
قالَ قَرِينُهُ رَبَّنا ما أَطْغَيْتُهُ وَ لکِنْ کانَ فِي ضَلالٍ بَعِيدٍ «27»
قالَ قَرِينُهُ: گويد همنشين او، يعنى شيطانى که در دنيا با او بوده، رَبَّنا ما أَطْغَيْتُهُ: پروردگارا سرکش نساختم و از طريق حق بيرون نبردم او را، وَ لکِنْ کانَ فِي ضَلالٍ بَعِيدٍ: و لکن بود او در گمراهى دور و دراز، يعنى من او را به اکراه و اجبار بر ضلالت و طغيان نداشتم بلکه او به اختيار و اقتدار خود از طريق حق صراط مستقيم برگشت و در وادى گمراهى و هلاکت خود را انداخته.
تنبيه: آيه شريفه اشعار دارد به آنکه اغوا و اضلال بسوء اختيار بندگان باشد نه به اجبار و الزام، زيرا شيطان قرين او در دنيا روز قيامت اقرار نمايد که پروردگارا من او را سرکش و ياغى در مخالفت ننمودم و لکن خود اين طاغى به اختيار در ضلالت و هلاکت واقع شد؛ و ديگر آنکه ثواب و عقاب اعمال منوط به تکليف، و ثبوت آن محقق سازد اختيار را.
«1» ادامه روايت به نقل از تفسير برهان چنين است: قال الفضل سمعت الحسين بن على عليهما السّلام فقلت من الکفار؟ فقال الکافر بجدى رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله. و من العبد؟ قال الجاحد حق على بن أبي طالب عليه السّلام. تفسير برهان ج 4 ص 226 روايت 12. جهت بررسى بيشتر به يک حديث ديگر در کفاية الموحدين ج 3 ص 149 مراجعه کنيد.
جلد 12 - صفحه 234