اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَاصبِر عَلي ما يَقُولُون‌َ وَ سَبِّح بِحَمدِ رَبِّک‌َ قَبل‌َ طُلُوع‌ِ الشَّمس‌ِ وَ قَبل‌َ الغُرُوب‌ِ (39) وَ مِن‌َ اللَّيل‌ِ فَسَبِّحه‌ُ وَ أَدبارَ السُّجُودِ (40)
پس صبر کن اي رسول محترم بر آنچه اينکه کفار و مشرکين ميگويند و تسبيح کن بضميمه حمد پروردگارت را پيش از طلوع آفتاب و پيش از غروب و يک قسمت از شب را پس تسبيح کن و اطراف سجده‌ها را فَاصبِر عَلي ما يَقُولُون‌َ از اينکه نسبت ميدهند کذب و افترا و سحر و جنون و ساير مزخرفات آنها را که
«الصبر مفتاح الفرج»
: إِنَّما يُوَفَّي الصّابِرُون‌َ أَجرَهُم بِغَيرِ حِساب‌ٍ زمر، آيه 13 اينها بعقوبات خود ميرسند.
وَ سَبِّح بِحَمدِ رَبِّک‌َ قَبل‌َ طُلُوع‌ِ الشَّمس‌ِ که در بعض اخبار دارد مراد
جلد 16 - صفحه 258
صلوة فجر است بين الطلوعين و تسبيح دو اطلاق دارد بمعني خاص سبحان اللّه.
و بمعني عام که مطلق اذکار را تسبيح ميگويند مثل تسبيح فاطمه (ع) و باين معني اطلاق بر صلوة ميشود چون مشتمل بر اذکار است ذکر رکوع سجده تسبيحات اربعه تشهد تکبيرات قنوت و در بعض اخبار است: ده مرتبه ذکر
لا اله الا اللّه وحده لا شريک له له الملک و له الحمد يحيي و يميت و هو علي کل شي‌ء قدير
بمعني اول وجوبي است و بمعني دوم ندبي و بمعني عام مطلق الرجحان.
وَ قَبل‌َ الغُرُوب‌ِ بمعني اول صلوة ظهر و عصر و بمعني ثاني همان ذکر ده مرتبه.
وَ مِن‌َ اللَّيل‌ِ فَسَبِّحه‌ُ بمعني اول صلوة مغرب و عشاء و بمعني دوم ذکر وَ أَدبارَ السُّجُودِ نوافل شبانه روزي ظهر و عصر و صبح قبل الفريضه و مغرب و عشا بعد الفريضه و صلوة ليل و شفع و وتر، يا مطلق اذکار در اوقات مذکوره، و معني ادبار السجود يعني پي در پي در دبر يکديگر.
اقول: از اينکه جمله ادبار السجود ميتوان گفت که مراد همان معني اول است که صلوات فرائض و نوافل باشد و ادبار سجود صلوة ليل است که بر پيغمبر واجب بود و امر هم امر وجوبي است چون عطف به فاصبر است که وجوب صبر باشد.