آیه ۴۰ سوره ق

سوره ق، آیه ۴۰ · جزء ۲۶ · صفحه ۵۲۰

وَ مِنَ اللَّيْلِ فَسَبِّحْهُ وَ أَدْبَارَ السُّجُودِ

و در بخشی از شب او را تسبیح کن، و بعد از سجده‌ها!

معنی کلمات و عبارات
«أَدْبَارَ»: جمع دُبُر، عقب. دنبال. آخر (نگا: آل‌عمران / انفال / ). «السُّجُودِ»: مراد نمازها است.
نزول
نکات آیه
۱ - پیامبر(ص) موظّف به عبادت و تسبیح پروردگار در بخشى از شب «و من الّیل فسبّحه» ۲ - تشریع نمازهاى پنجگانه در وقت هاى مخصوص آن، از سوى خداوند «و سبّح ... قبل طلوع الشمس و قبل الغروب . و من الّیل فسبّحه» بنابراین که «قبل طلوع الشمس» اشاره به نماز صبح و «قبل الغروب» نماز ظهر و عصر و «من اللیل» نماز مغرب و عشاء باشد، برداشت بالا به دست مى آید. ۳ - تنزیه و ستایش پروردگار، روح نماز و عبادت است. * «و سبّح ... قبل طلوع الشمس و قبل الغروب . و من الّیل فسبّحه» در صورتى که این آیه با آیه قبل، نظر به نمازهاى پنجگانه داشته باشد; از به کار رفتن تعبیر تسبیح و تحمید به جاى «صلاة»، مى توان مطلب بالا را استفاده کرد. ۴ - پیامبر(ص)، موظّف به ادامه تسبیح پروردگار در پى هر سجده(نماز) «فسبّحه و أدبر السجود» ۵ - اهمیت تعقیبات نماز و نوافل آن * «و من الیل فسبّحه و أدبر السجود» در صورتى که سجده، اشاره به نماز داشته باشد; تعبیر «أدبار السجود» مى تواند ناظر به تعقیبات نماز و نوافل باشد. ۶ - نیازمندى انسان ها حتى پیامبران، به ارتباط مستمر و مداوم با خداوند «و سبّح بحمد ربّک قبل طلوع الشمس ... و أدبر السجود»
تفسیر (۸)
روایات و احادیث

۷ - «عن زرارة عن أبى جعفر(ع) قال: قلت له: ... «و أدبار السجود» قال: رکعتان بعد المغرب; [منبع: کافى، ج۳، ص ۴۴۴، ح ۱۱; نورالثقلین، ج ۵، ص ۱۱۸- ، ح ۵۴.] زراره گوید: ازامام باقر(ع) پرسیدم: ... مراد از تسبیح در «و أدبار السجود» چیست ؟ فرمود: مراد دو رکعت نماز بعد از [نماز] مغرب است». ۸ - «عن إبن أبى نصر قال: سألت الرضا(ع) عن قول اللّه «و من الیل فسبّحه و أدبار السجود» قال: أربع رکعات بعد المغرب; [منبع: تفسیر قمى، ج ۲، ص ۳۲۷; نورالثقلین، ج ۵، ص ۱۱۸، ح ۵۵.] ابن ابى نصر گوید: از امام رضا(ع) درباره سخن خداوند «و من اللیل فسبّحه و أدبار السجود» پرسیدم; حضرت فرمود: مراد چهار رکعت [نماز] بعد از نماز مغرب است». ۹ - «[فى مجمع البیان، فى قوله تعالى ]«و أدبار السجود» فیه أقوال ... و رابعها أنّه الوتر من آخر اللیل . روى ذلک عن أبى عبداللّه(ع); [منبع: مجمع البیان، ج ۹، ص ۲۲۵; نورالثقلین، ج ۵- ، ص ۱۱۸، ح ۵۸.] در مجمع البیان ذیل آیه «و أدبار السجود» آمده است که در تفسیر این آیه چند قول هست. قول چهارم این است که مراد، نماز «وتر» در آخر شب است و این قول از امام صادق(ع) روایت شده است».

احادیث مرتبط (بر اساس موضوع)

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۶۴)
  • صبحگاه و شبانگاه، زمانی مناسب برای تسبیح خداوند+۴ آیه
  • اغاز روز و اخر روز، زمان مناسب برای تسبیح خداوند+۲ آیه
  • تسبیح پروردگار بعد از سجدهها، از وظایف پیامبر(صلی الله علیه واله)
  • تسبیح خدا در نماز صبح، عصر، مغرب، عشا و ظهر+۲ آیه
  • دستور الهی به تسبیح در نافله (نافله مغرب یا وتر)
  • تسبیح پروردگار از جانب محمّد(صلی الله علیه واله)+۱۰ آیه
  • تسبیحگویی خداوند در بخشی از شب (سحرگاهان) از وظایف الهی پیامبراسلام(صلی الله علیه واله)+۲ آیه
  • تعلیم شیوه تسبیح به پیامبر(صلی الله علیه واله) از سوی خداوند+۱۰ آیه
  • پیامبر(صلی الله علیه واله)، موظّف به تنزیه خداوند+۹ آیه
  • وجوب نماز شب و تهجّد بر پیامبر(صلی الله علیه واله)، افزون بر واجبات دیگر+۶ آیه
  • توجّه به ربوبیّت خداوند، مقتضی شبزندهداری و عبادت و نماز برای او+۴ آیه
  • تسبیح و تنزیه خدا در دل شب، از مصادیق تهجّد+۷ آیه
  • نماز شب، از مصادیق اشکار تهجّد+۱۳ آیه
  • وجوب نماز شب و تهجّد بر پیامبر(صلی الله علیه واله) افزون بر واجبات دیگر+۶ آیه
  • لزوم تسبیح خداوند+۱۱ آیه
  • لزوم تسبیح پیامبر(صلی الله علیه واله) از خداوند، در نمازهای نافله+۱ آیه
  • پیامبر(صلی الله علیه واله) موظّف به تسبیح خداوند، در نماز صبح، ظهر، عصر، مغرب و عشا+۲ آیه
  • وجوب شب زنده داری و تهجّد بر پیامبر اکرم(صلی الله علیه واله)+۴ آیه
  • مطلوبیت سجده، برای خداوند+۱ آیه
  • وجوب نمازهای صبح، ظهر، عصر، مغرب و عشا+۶ آیه
  • وجوب نماز، در اوقات پنجگانه شبانه روز+۶ آیه
  • استحباب به جااوردن دو رکعت نماز، پس از مغرب
  • مامور بودن پیامبراکرم(صلی الله علیه واله) به تهجّد و نماز شب+۹ آیه
  • مطلوبیّت سجده برای خداوند+۱ آیه
  • پیامبر(صلی الله علیه واله) موظّف به سجده برای خدا، در بخشی از شب+۱ آیه
  • پیامبر(صلی الله علیه واله)، موظّف به سجده برای خدا+۲ آیه
  • شب هنگام، فرصتی مناسب برای تسبیح و تقدیس خداوند+۴ آیه
  • فرمان خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله)، برای اقامه نماز در پاسی از شب+۳ آیه
  • وجوب تهجّد و نماز شب بر محمّد صلی الله علیه و اله، از اختصاصات ان حضرت+۴ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، موظّف به تسبیح و تنزیه خداوند+۱۰ آیه
  • تسبیحگویی خداوند در بخشی از شب (سحرگاهان)، از وظایف الهی پیامبر صلی الله علیه و اله+۲ آیه
  • دستور الهی به محمّد صلی الله علیه و اله، برای تسبیح در نمازهای نافله+۲ آیه
  • خداوند، تعلیمدهنده اداب و چگونگی تسبیح به پیامبر صلی الله علیه و اله+۱۰ آیه
  • تهجّد و نماز شب پیامبر صلی الله علیه و اله، همراه با تسبیح و تنزیه خدا+۷ آیه
  • وجوب تهجّد و نماز شب بر پیامبر صلی الله علیه و اله، افزون بر واجبات دیگر+۶ آیه
  • خطاب خاص با مراد عام به محمد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند+۱۷ آیه
  • توصیه خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، برای تسبیح پروردگار، پس از سجدههای خود
  • محمّد صلی الله علیه و اله، موظّف به عبادت و تسبیح پروردگار، در بخشی از شب
  • محمّد صلی الله علیه و اله، موظّف به عبادت و تسبیح پروردگار، بعد از سجدههایش
  • پیامبر صلی الله علیه و اله موظف به تسبیح خدا و اعلام مبرا بودن او از هر عیب و نقص+۱۰ آیه
  • مغرب، وقت مقررّ شده برای وجوب نماز مغرب+۵ آیه
  • استحباب نافله نماز مغرب
  • دستور الهی به تسبیح، در نافله نماز مغرب
  • لزوم تسبیح خدا در نمازهای نافله، از سوی پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، موظّف به تسبیح خدا، در نماز صبح، ظهر، عصر، مغرب و عشا+۲ آیه
  • اهمیّت تسبیح خدا، بعد از هر نماز
  • وجوب نمازهای صبح، ظهر، عصر، مغرب و عشا+۶ آیه
  • وجوب نماز، در اوقات پنجگانه شبانه روز+۶ آیه
  • نماز صبح، از نمازهای واجب یومیّه+۹ آیه
  • نماز ظهر، از نمازهای واجب یومیّه+۹ آیه
  • نماز عشا، از نمازهای واجب یومیه+۹ آیه
  • نماز عصر، ازنمازهای واجب یومیّه+۹ آیه
  • استحباب به جا اوردن دو رکعت نماز، پس از مغرب
  • مامور بودن پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله به تهجّد و نماز شب+۹ آیه
  • نماز مغرب، از نمازهای واجب یومیّه+۹ آیه
  • فضیلت و اهمیّت نماز وتر (یک رکعت اخر نماز شب)+۱ آیه
  • وجوب تسبیح خداوند+۱۱ آیه
  • تسبیح خداوند در نمازهای نافله شب، از واجبات و وظایف پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • تسبیح خداوند در نماز صبح، ظهر، عصر، مغرب و عشا، از واجبات و وظایف پیامبر صلی الله علیه و اله+۲ آیه
  • وجوب شبزندهداری و نماز شب و تهجّد بر پیامبر صلی الله علیه و اله+۵ آیه
  • وجوب سجده انسانها برای خداوند+۳ آیه
  • وجوب نمازهای صبح، ظهر، عصر، مغرب و عشا+۶ آیه
  • وجوب نماز، در اوقات پنجگانه شبانه روز+۶ آیه
  • مامور بودن پیامبراکرم صلی الله علیه و اله به تهجّد و نماز شب+۷ آیه
واژه‌ها