تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
فَلَمَّا وَضَعَتْها قالَتْ رَبِّ إِنِّي وَضَعْتُها أُنْثى وَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِما وَضَعَتْ وَ لَيْسَ الذَّکَرُ کَالْأُنْثى وَ إِنِّي سَمَّيْتُها مَرْيَمَ وَ إِنِّي أُعِيذُها بِکَ وَ ذُرِّيَّتَها مِنَ الشَّيْطانِ الرَّجِيمِ (36)
ترجمه
پس چون زائيد او را گفت پروردگار من همانا من زائيدم او را دختر و خداوند داناتر است بآنچه زائيد و نيست پسر مانند دختر و همانا من نام نهادم او را مريم بدرستيکه من پناه ميدهم او را بتو و نسلشرا از ابليس رانده شده..
تفسير
چون حنه مادر حضرت مريم تصور ميکرد پسر آبستن است وقتى ديد دختر است و دختر براى عادت معمولى زنان قابل خدمت دائمى در بيت المقدس نيست ملول شد و از باب نااميدى عرض کرد بار الها اينکه دختر است و دختر مانند پسر نيست که بتواند هميشه بخدمت بيت المقدس قيام نمايد و خداوند براى تعظيم حضرت مريم در بين نقل کلام مادرش فرموده و خدا داناتر است بآنکه چه دخترى آورده که مثلا بهتر از هزار پسر است و بما وضعت بصيغه متکلم هم قرائت شده است و بنا بر اين اين جمله هم کلام حنه است که در مقام تسليت خود گفته که شايد در اين مولود سرى باشد که خير ما در آن باشد و اين قرائت را در مجمع از امير المؤمنين (ع) نقل نموده و در کافى و قمى از حضرت صادق (ع) نقل نموده که خداوند وحى فرستاد به عمران که من پسرى بتو کرامت مى‌کنم که مبارک و مستقيم است و کور مادرزاد و مرض برص را شفا ميدهد و مرده را زنده مى‌کند باذن خدا و پيغمبر است بر بنى-
جلد 1 صفحه 408
اسرائيل و عمران اين معنى را بحنه زوجه خود اظهار نمود لذا او وقتى آبستن شد انتظار داشت که اين بچه آن پسر موعود باشد چون ديد دختر است مأيوس شد و اين اظهارات را نمود که خلاصه‌اش آنستکه خدايا تو بما وعده پسرى دادى که پيغمبر باشد و دختر که پيغمبر نميشود لذا خداوند فرمود که خدا ميداند که چه زائيد و چون خداوند عيسى را بمريم کرامت فرمود همان بود که خدا وعده فرموده بود بعمران و بشارت باو داده بود قدومش را پس وقتى که ما هم بشما خبر ميدهيم از اولاد کسى چه کس بعمل مى‌آيد منکر نشويد و عياشى از حضرت باقر (ع) قريب باين مضمون را نقل نموده و از حضرت صادق (ع) روايت شده که بنا بود طفلى که او را وقف خدمت مسجد کنند از آنجا بيرون نيايد و چون ديد دختر است عرض کرد پسر مانند دختر نيست چون حيض مى‌بيند و بايد از مسجد بيرون رود و وقف مسجد بايد از مسجد بيرون نيايد در هر حال از جمله عرايضش اين بود که نام او را مريم گذاردم چون بزبان آنها مريم بمعنى عابده بوده خواسته است خداوند ببرکت اين اسم اين نذر را از او قبول کند و او را موفق بخدمت بيت نمايد تا اسم مطابق با مسمى باشد و براى حفظ او و نسلش از شر وساوس شيطان بخدا پناه برده و در مجمع از پيغمبر روايت نموده که هيچ مولودى نيست مگر آنکه شيطان در حين ولادت او را مس مينمايد پس بگريه در مى‌آيد مگر مريم و پسر او که شيطان آندو را مس ننموده و گفته‌اند معنى حديث آن است که هر مولودى مورد طمع شيطان ميشود بطوريکه متأثر ميشود غير از آندو که ببرکت استعاذه ما در محفوظ ماندند از تأثير شيطان رجيم يعنى مطرود و رانده شده بسنگ مذلت و خوارى از بارگاه احديت تقدس شانه.