اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ قالُوا قُلُوبُنا فِي أَکِنَّةٍ مِمّا تَدعُونا إِلَيه‌ِ وَ فِي آذانِنا وَقرٌ وَ مِن بَينِنا وَ بَينِک‌َ حِجاب‌ٌ فَاعمَل إِنَّنا عامِلُون‌َ «5»
و گفتند قلبهاي ما در اکنه است يعني روي قلب ما پوشيده شده و حرفهاي شما در قلب ما داخل نميشود و در گوشهاي ما پنبه گذارده شده کلمات شما را نمي‌شنويم و ميانه ما و شما حجاب است نه ما شما را ميبينيم و نه شما ما را ميبينيد پس شما هر چه ميتواني بکن ما هم هر چه ميتوانيم ميکنيم.
گفتيم مثل قلب مثل خانه دربسته است نميتوان داخل شد و نه خارج شد اينها ميگويند:
وَ قالُوا قُلُوبُنا فِي أَکِنَّةٍ در بسته است مثل تخم‌مرغي که ميان پوست باشد چنانچه ميفرمايد در اوصاف حوران بهشت کَأَنَّهُن‌َّ بَيض‌ٌ مَکنُون‌ٌ و در وصف قرآن فِي کِتاب‌ٍ مَکنُون‌ٍ و در وصف کفار تُکِن‌ُّ صُدُورُهُم
جلد 15 - صفحه 411
مِمّا تَدعُونا إِلَيه‌ِ از دعوت بتوحيد و نفي شرک و ايمان برسالت تو و آنچه ما را بآن دعوت ميکني ابدا در قلب ما اثر نميکند و داخل در قلب ما نميشود.
وَ فِي آذانِنا وَقرٌ فرمايشات شما در گوش ما وارد نميشود.
وَ مِن بَينِنا وَ بَينِک‌َ حِجاب‌ٌ بين ما و شما حجاب است آنهم مثل سد سکندر که نه ما مطالب شما را درک ميکنيم و نه شما بمطالب ما توجه مي‌فرمايي رفتار ما رفتار ديگريست و رفتار شما رفتار ديگر هيچ مناسبتي با يکديگر ندارد.
فَاعمَل تو برفتار خود عمل کن.
إِنَّنا عامِلُون‌َ ما هم بروش خود عمل ميکنيم.
(توضيح کلام) اينکه انسان مرکب از دو جزء است جسماني حيواني و روحاني ملکوتي مجرد، اما جسماني اينکه بدن عنصريست که داراي قواي ظاهريه و باطنيه از قوه باصره و سامعه و ذائقه و لامسه و شامه و قوه شهويه و غضبيه و وهميه و مدرکه و مخيله است و کار او درک جزئيات است و اينکه قوي درک جزئيات ميکند و در تمام حيوانات هست بتفاوت مراتب و اينکه را جنبه حيوانيّة ميگويند و تمام اينکه صنايع مستحدثه و امور معاشيه و هواهاي نفسانيه از اينکه قوي برداشته ميشود و تمام کفار و طبيعيين منحصر ميدانند انسان را بهمين قوي و مجردي قائل نيستند و اعتقاد ندارند. و اما روحاني مجرد ملکوتي آن روح انسانيست که تعبير بقلب ميکنند زيرا توجه او بقلب است و او هم داراي قوه باصره و سامعه و ذائقه و شامه است و مدرک کليات است مثل ملائکه و انوار قدسيه و انبياء براي تکميل آن آمده‌اند که حقايق را تعليم کنند و بسا چشم آن روح انساني کور ميشود حقايق و کليات را درک نميکند و نمي‌بيند کر ميشود نميشنود لال شود اقرار نميکند ذائقه روح لذت و طعم حقايق را درک نميکند با روحانيين تماس پيدا نميکند تمايلات روح را که قوه شهوت روح است ندارد از منافرات روحي تنفر پيدا نميکند که قوه غضبيه روح است بالجمله با عالم مجردات تماس ندارد فقط در چاه طبيعت افتاده و جز او را طلب نميکند و اينکه بحث توضيحات بيشتري لازم دارد لکن اينکه سخن بگذار بر وقت
جلد 15 - صفحه 412
دگر). و وسيله درک قواي حيوانيه امور جزئيه خارجيه دنيويه است بايد جسمي باشد تا چشم بدن ببيند صدايي باشد تا گوش بدن بشنود مطعومي باشد تا ذائقه درک کند عطري باشد تا شامه استشمام کند جسمي باشد تا با او تماس گيرد اما امور معنويه کليه شأن اينکه قوا نيست درک کند طعم عبادت و معرفت و ايمان و درجات عاليه و ساير امور دينيه و اخرويه شان آن روح مجرد است وقتي که چشمش کور باشد گوشش کر باشد شامه‌اش خراب باشد ذائقه‌اش فاسد باشد درک نميکند.