اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَأَمّا عادٌ فَاستَکبَرُوا فِي الأَرض‌ِ بِغَيرِ الحَق‌ِّ وَ قالُوا مَن أَشَدُّ مِنّا قُوَّةً أَ وَ لَم يَرَوا أَن‌َّ اللّه‌َ الَّذِي خَلَقَهُم هُوَ أَشَدُّ مِنهُم قُوَّةً وَ کانُوا بِآياتِنا يَجحَدُون‌َ «15»
پس اما عاد پس تکبر کردند در زمين و بزرگ منشي نمودند در زمين بدون حق و گفتند کيست شديدتر از ما در قوّة و توانايي آيا نميبينند که آن کسي که آنها را خلق فرموده قوة و قدرتش از آنها شديدتر است و بودند بآيات ما انکار ميکردند.
شرح و قصه عاد بسيار مفصل است طبرسي در سوره مبارکه فجر در ذيل آيه شريفه أَ لَم تَرَ کَيف‌َ فَعَل‌َ رَبُّک‌َ بِعادٍ إِرَم‌َ ذات‌ِ العِمادِ الَّتِي لَم يُخلَق مِثلُها فِي البِلادِ شرح مفصلي از بلاد آنها و عمارات و قصور آنها از طلا و نقره و جواهرات و از مزارع آنها و باغات آنها نقل کرده و لکن چون سندي نداشت از نقلش خودداري کرديم و در مجمع البحرين در لغة عاد ذکر عاد را کرده که
جلد 15 - صفحه 421
ميگويد کانت لهم زرع و نخيل کثير و لهم اعمار طويلة و اجسام طويلة و در نسب عاد در مجمع البيان ميگويد عاد بن عوص بن ارم بن سام بن نوح و قوم را مسمي باسم جد خود گذاشتند.
فَأَمّا عادٌ فَاستَکبَرُوا فِي الأَرض‌ِ بِغَيرِ الحَق‌ِّ بزرگي بي‌جهت يعني هيچ اسباب بزرگي در آنها نبود انسان در اعلا درجه ضعف است کوچک‌ترين بلائي را از خود نميتواند دفع کند يک شب تب روزگارش را تباه ميکند يک عضو بدنش درد متوجه شود روزگارش سياه ميشود وَ خُلِق‌َ الإِنسان‌ُ ضَعِيفاً نساء آيه 33.
وَ قالُوا مَن أَشَدُّ مِنّا قُوَّةً العياذ اشاره باين است که خدا قدرت ندارد کوچک‌ترين بلائي بما متوجه کند چون حضرت هود آنها را انذار ميکرد به عذاب در مقابلش چنين مقاله داشتند.
أَ وَ لَم يَرَوا أَن‌َّ اللّه‌َ الَّذِي خَلَقَهُم که هيچ بوديد يک نطفه گنديده تا شما را باين درجه رسانيد آنکه داد ميتواند پس بگيرد.
هُوَ أَشَدُّ مِنهُم قُوَّةً اينکه مقاله اينها بود و عيب ديگر آنها.
وَ کانُوا بِآياتِنا يَجحَدُون‌َ جحود انکار است با اينکه قلبا ميداند چنانچه ميفرمايد: وَ جَحَدُوا بِها وَ استَيقَنَتها أَنفُسُهُم ظُلماً وَ عُلُوًّا نمل آيه 14 و آيات معجزات رسل است که حمل بر سحر ميکردند.