تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
فَأَرْسَلْنا عَلَيْهِمْ رِيحاً صَرْصَراً فِي أَيَّامٍ نَحِساتٍ لِنُذِيقَهُمْ عَذابَ الْخِزْيِ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ لَعَذابُ الْآخِرَةِ أَخْزى وَ هُمْ لا يُنْصَرُونَ «16»
«1» حياة القلوب ج 1 باب 5 ص 105.
جلد 11 - صفحه 358
فَأَرْسَلْنا عَلَيْهِمْ: پس فرستاديم بر ايشان، رِيحاً صَرْصَراً: باد شديد الصوت که به صداى مهيب او هلاک شدند، يا بادى سرد که از شدت برودت همه مستأصل گشتند، فِي أَيَّامٍ نَحِساتٍ: به مدت هشت روز و هفت شب.
از جابر بن عبد اللّه انصارى مروى است که چون حق تعالى به قومى اراده خير فرمايد به ايشان باران عطا فرمايد بى‌باد، و الّا، باد دهد بى‌باران، چنانچه به قوم عاد باد صرصر را فرستاد «1» لِنُذِيقَهُمْ عَذابَ الْخِزْيِ: تا بچشانيم ايشان را عذابى رسوا سازنده و خوار کننده ايشان، وَ لَعَذابُ الْآخِرَةِ: و هر آينه عذاب آخرت که جهنم است، أَخْزى: رسوا سازنده‌تر باشد، وَ هُمْ لا يُنْصَرُونَ: و ايشان يارى کرده نشوند در آن روز به دفع عذاب از آنها.
تتمه:
جابر بن عبد اللّه انصارى روايت نموده که أبو جهل جمعى از اکابر قريش را جمع و گفت: کار ما با پيغمبر ملتبس است، شخصى که کهانت و شعر و سحر داند بايد فرستاد تا با او مکالمه کند. عتبه حاضر شد، خدمت حضرت آمد گفت: پدران تو ايشان شتم الهه ما نکردند تو را چه داشته که زبان به دشنام گشوده‌اى، اگر رياست خواهى ما تو را رئيس خود نمائيم، و اگر غرض تو تزوج است زن جميله‌اى براى تو مهيا کنيم، و اگر مال خواهى چندان زر سرخ به تو دهيم که غنى شوى.
حضرت سخنان او را شنيده، چون تمام شد فرمود: «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ حم تَنْزِيلٌ» تا آيه «فَأَمَّا عادٌ فَاسْتَکْبَرُوا ....» عتبه دست بر دهان مبارک حضرت گذاشت گفت: به حق خويشى که با هم داريم خاموش شود. حضرت ساکت شد. عتبه به خانه خود رفت، قريش نزد او آمدند گفتند: همانا کيش او را قبول نمودى يا طعام او را خوردى يا رشوه گرفتى؟ گفت: کلامى خواند، نه شعر بود و نه کهانت و نه سحر، و آنچه شنيده بود خواند و شما مى‌دانيد که او هرگز دروغ نگفته، من ترسيدم عذابى فرود آيد و موجب هلاکت ما گردد،
«1» منهج الصادقين ج 8 ص 175.
جلد 11 - صفحه 359
قريش نااميد از خانه او بيرون آمدند. «1»