تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
فَنادَتْهُ الْمَلائِکَةُ وَ هُوَ قائِمٌ يُصَلِّي فِي الْمِحْرابِ أَنَّ اللَّهَ يُبَشِّرُکَ بِيَحْيى مُصَدِّقاً بِکَلِمَةٍ مِنَ اللَّهِ وَ سَيِّداً وَ حَصُوراً وَ نَبِيًّا مِنَ الصَّالِحِينَ (39)
ترجمه
پس ندا کردند او را فرشتگان و او ايستاده بود نماز ميگذارد در محراب بدرستيکه خدا مژده ميدهد ترا بيحيى که تصديق کننده است بکلمه از خدا و آقا و نگاهدار شهوت و پيغمبرى است از شايستگان..
تفسير
همانوقت که حضرت زکريا از خداوند مسئلت فرزند نمود نداء ملائکه باو رسيد در حاليکه در محراب عبادت مشغول نماز بود که خداوند بشارت ميدهد تو را بقدوم فرزندى که نام او يحيى است که احياء قلوب مينمايد و او اول کسى است که بحضرت عيسى که ملقب بکلمة اللّه است ايمان ميآورد و او آقا و سيد قوم خود است و او برترى دارد بر همه مردم به اين که خيال معصيت در خود راه نميدهد و در تفسير امام است که سيد است يعنى رئيس است در طاعت خدا بر اهل طاعت و حصور است يعنى کاملا نفس خود را محصور نموده از شهوات و ملاهى روايت شده است که در کودکى بجمعى از کودکان رسيد آنها او را ببازى دعوت نمودند فرمود من براى بازى خلق نشده‌ام و از حضرت صادق (ع) روايت شده که او زن نديده بود در هر حال او پيغمبرى
جلد 1 صفحه 412
است که در عداد صالحين بشمار ميآيد يا از نسل آنها است و در تفسير امام است که خداوند کودکانرا ملحق بمردان کامل العقل ننموده مگر چهار نفر را عيسى بن مريم و يحيى بن زکريا و حسن و حسين عليهما السلام و اول تصديق حضرت يحيى عيسى را وقتى بود که در شکم مادر بود چون غير از حضرت زکريا کسى وارد صومعه مريم نميشد با نردبان بصومعه وارد ميشد و اطلاع بر حال او پيدا ميکرد و در وقت مراجعت در صومعه را قفل و دريچه کوچکى که در بالاى در بود براى رسيدن نسيم بمريم باز مى- نمود چون ديد مريم آبستن شده نگران شد و با خود گفت در اينجا غير از من کسى راه ندارد و مريم آبستن است الآن من در بنى اسرائيل متهم ميشوم و يقين ميکنند که او از من آبستن شده است و اين خاطره را بزوجه خود اظهار نمود زن در جواب گفت مترس خداوند نصيب تو را جز خير مقدر نفرموده مريم را بياور نزد من به بينم او را و از او پرسش نمايم پس حضرت زکريا او را نزد همسر خود آورد و چون وارد شد بر خواهر بزرگ خود او براى مريم تواضع نکرد پس خداوند اذن داد بحضرت يحيى که در شکم مادر بود که بدست فشار بر مادر آورد و گفت اى مادر سيده زنان عالميان مشتمل بر سيد مردان عالميان بر تو وارد شد نمى‌ايستى پس ناچار از درد ايستاد و يحيى در شکم مادر سجده کرد و اين اول تصديق او بود عيسى را و اين است معنى قول پيغمبر که فرمود حسن و حسين دو آقاى جوانان اهل بهشتند مگر دو پسر خاله عيسى و يحيى على نبينا و اله و عليهما السلام.