تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ ذلِکُمْ ظَنُّکُمُ الَّذِي ظَنَنْتُمْ بِرَبِّکُمْ أَرْداکُمْ فَأَصْبَحْتُمْ مِنَ الْخاسِرِينَ «23»
وَ ذلِکُمْ ظَنُّکُمُ: و آن دعوى شما به ندانستن خدا اکثر اشياء را گمان
«1» منهج الصادقين (چ 1333- تهران) ج 8 ص 178.
جلد 11 - صفحه 363
شماست، الَّذِي ظَنَنْتُمْ بِرَبِّکُمْ: که گمان برديد به آن در دنيا به پروردگار خود، أَرْداکُمْ: هلاک کرد شما را به آن گمان و به سبب آن به عذاب اخروى گرفتار شديد، فَأَصْبَحْتُمْ مِنَ الْخاسِرِينَ: پس گشتيد از زيانکاران، چه بواسطه فساد عقيده، سرمايه نجات را به هلاکت ابدى بدل کرديد.
تنبيه:
يکى از اخلاق حميده و آداب حسنه آنست که بنده مؤمن حسن ظن به خداى تعالى داشته باشد، چنانچه احاديث بسيار وارد شده از جمله:
1- در کافى- از حضرت رضا عليه السّلام قال: احسن باللّه الظّنّ فانّ اللّه عزّ و جلّ يقول: آنا عند حسن ظنّ عبدى المومن بى إن خيرا فخيرا و ان شرّا فشرّا. فرمود:
نيکو نما گمان را به خدا، پس به درستى که خداوند عز و جل فرمايد: من نزد گمان نيکوى بنده هستم، به من اگر خير گمان برد، خير برد، و اگر شر باشد، شر يابد «1».
2- حضرت صادق در ذيل حديثى فرمايد: ما ظن عبد باللّه خيرا الا کان اللّه عند ظنه به و لا ظن به سوء الا کان اللّه عند ظنه به و ذلک قوله عز و جل و ذلکم ظنکم الذى .... گمان نبرد بنده‌اى به خدا خير را مگر آنکه همان گمان براى او باشد، و اين به جهت فرمايش خداى عز و جل و ذلکم ظنکم الذى ... «2»