آیه ۲۳ سوره فصلت

سوره فصلت، آیه ۲۳ · جزء ۲۴ · صفحه ۴۷۹

وَ ذٰلِكُمْ ظَنُّكُمُ الَّذِي ظَنَنْتُمْ بِرَبِّكُمْ أَرْدَاكُمْ فَأَصْبَحْتُمْ مِنَ الْخَاسِرِينَ

آری این گمان بدی بود که درباره پروردگارتان داشتید و همان موجب هلاکت شما گردید، و سرانجام از زیانکاران شدید!

معنی کلمات و عبارات
«ذلِکُمْ»: مبتدا است. «ظَنُّکُمُ الَّذِی ظَنَنتُم بِرَبِّکُمْ»: بدل از مبتدا است. «أَرْدَاکُمْ»: شما را به هلاکت انداخته و نابود نموده است. خبر مبتدا است، یا این که (ظَنُّکُمْ) و (أَرْدَاکُمْ) می‌تواند خبر اوّل و دوم مبتدا باشد.
نزول

سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱ - بى اعتقادى به علم مطلق و فراگیر پروردگار، پندارى نادرست و هلاکت بار «و ذلکم ظنّکم الذى ظننتم بربّکم » ۲ - مقام ربوبیت و پروردگارى خداوند، مقتضى علم فراگیر او نسبت به انسان ها و اعمال آنان «ظننتم أنّ اللّه لایعلم ... ظننتم بربّکم» لحن انکارآمیز آیه و تعبیر «ظننتم» و نیز آمدن صفت «ربّ»، نشانگر برداشت یادشده است; یعنى، این گونه گمان درباره «پروردگار» گمانى بى جا و ناروا است. ۳ - شرک، باورى بنا شده بر ظن و گمان است; نه علم و یقین. «و ذلکم ظنّکم الذى ظننتم بربّکم» ۴ - بى اعتقادى به علم گسترده الهى، موجب انحطاط، سقوط و نابودى انسان «أنّ اللّه لایعلم ... ظننتم بربّکم أردیکم» «ارداء» (مصدر «اردى») به معناى نابود کردن و هلاک ساختن است. ۵ - خسارت و زیان کارى مشرکان، نتیجه پندارهاى نارواى آنان درباره خداوند «ذلکم ظنّکم ... فأصبحتم من الخسرین» ۶ - گمان هاى بى جا و ناروا نسبت به خداوند، عامل هلاکت و خسران آدمى «ذلکم ظنّکم ... بربّکم أردیکم فأصبحتم من الخسرین» ۷ - تکیه بر گمان و پندار، در زمینه مسائل اعتقادى، مایه زیان و خسران آدمى «و ذلکم ظنّکم ... فأصبحتم من الخسرین» ۸ - ظن و گمان در زمینه مسائل بنیادى و اعتقادى، فاقد ارزش و اعتبار «ذلکم ظنّکم ... بربّکم أردیکم فأصبحتم من الخسرین»
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۳)
  • تربیت انسانها، از جانب خداوند
  • همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۱ آیه
  • جهل دشمنان خدا به گستره علم الهی، باعث خسران انان+۲ آیه
  • جهل دشمنان خدا به گستره علم الهی، موجب هلاکت انان+۲ آیه
  • گرفتار شدن به جهنّم، زیانی غیر قابل جبران برای جهنّمیان+۱ آیه
  • حرمت پیروی از گمان، در امور اعتقادی+۱۰ آیه
  • شرک و بت پرستی، ناشی از درک نادرست ربوبیّت خدا بر جهان هستی+۲ آیه
  • تکیه بر گمان ناروا نسبت به خدا و پندار باطل در عقاید، عامل خسران دشمنان خدا+۱ آیه
  • شرکورزی، برخاسته از گمان و خیالهای واهی+۶ آیه
  • شناخت و درک ناقص کافران و مشرکان، از گستره علم الهی+۱ آیه
  • سطحی بودن شناختهای مبتنی بر حدس و گمان و تخیّل+۱۲ آیه
  • حرمت پیروی از ظن و گمان، در امور اعتقادی+۹ آیه
  • گمان بد داشتن نسبت به خداوند، موجب خسران و زیانکاری+۱ آیه
  • شریک پنداشتن برای خداوند، گمانی موهوم+۳ آیه
  • گمانهای بیجا و ناروا نسبت به خداوند، عامل هلاکت و خسران دشمنان خدا+۲ آیه
  • تکیه دشمنان خدا بر ظنّ و گمانهای ناروا درباره خداوند، درپی دارنده اتش جهنّم برای انان+۳ آیه
  • ظنّ دشمنان خدا به عدم اگاهی خداوند از اعمال انان، موجب معصیت و سرکشی انان، در مقابل خداوند+۲ آیه
  • تبعیّت مشرکان از گمان و خیالهای واهی، مایه شرکورزی انان+۶ آیه
  • بی فایده بودن عذرخواهی زیانکاران هنگام قیامت، در رهایی انان از دوزخ+۱ آیه
  • بی اعتقادی مشرکان به علم مطلق و فراگیر خدا، پنداری هلاکت بار و باعث خسران+۱ آیه
  • خداوند، اگاه به تمامی اعمال خوب و بد انسانها+۲ آیه
  • پندار و ظن گناهکاران به پنهان بودن اعمال شان از دید خداوند+۱ آیه
  • غفلت ادمی از گواهی اعضا و جوارح، عامل جرات او بر گناه و معصیت+۱ آیه
واژه‌ها