تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
قالَ رَبِّ أَنَّى يَکُونُ لِي غُلامٌ وَ قَدْ بَلَغَنِيَ الْکِبَرُ وَ امْرَأَتِي عاقِرٌ قالَ کَذلِکَ اللَّهُ يَفْعَلُ ما يَشاءُ (40)
چون زکريا عليه السّلام را به چنين فرزندى بشارت دادند، از کيفيت حدوث آن سؤال نمود:
قالَ رَبِّ أَنَّى يَکُونُ لِي غُلامٌ: گفت زکريا، پروردگارا از کجا باشد مرا پسرى. اين استبعاد است از امر عادت و استعظام و تعجب. يا استفهام از کيفيت حدوث غلام، يعنى به چه وجه مرا پسرى پيدا و حاصل آيد در اين سن، وَ قَدْ بَلَغَنِيَ الْکِبَرُ: و حال آنکه بتحقيق فرا رسيده است مرا بزرگ سالى و
«1» مکارم الاخلاق، طبرسى، فصل ششم
«2» مکارم الاخلاق، طبرسى، فصل ششم
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 92
پيرى در من ظاهر شده، وَ امْرَأَتِي عاقِرٌ: و زوجه من (ايشاء) عقيم و نازاينده است از ابتداى عمر، به علاوه قوا و قوه به سبب پيرى فانى گشته. ابن عباس گفته: زکريا در آن وقت صد و بيست سال، و زوجه او نود و نه سال داشت.
غرض سؤال زکريا براى آن بود که حق تعالى او و زوجه‌اش را جوان خواهد نمود يا در همين حال پيرى فرزند مرحمت فرمايد.
«سيد رضى» فرمايد: با اينکه دعا و طلب فرزند نموده بود، سؤال براى اطمينان به بشارت بود، زيرا آن بر خلاف عادت جاريه در تناسل است از مثل او و زوجه او، يا شکر و اعتراف به نعمت باشد در اجابت دعاى بر خلاف عادت، يعنى زوجه من به مثل اين حال است، از کجا باشد براى من فرزند، اگر قدرت تو و رحمت تو و عنايت خاصه تو نباشد در اجابت دعا به خارق عادتى که ظهور يابد.
قالَ کَذلِکَ اللَّهُ يَفْعَلُ ما يَشاءُ: فرمود خداوند، يا جبرئيل به فرمان خدا گفت: همچنين بر همين حال که هستيد از پيرى، خدا بجا آورد آنچه مى‌خواهد بر وفق عادت يا خلاف عادت، يعنى بجا مى‌آورد خداى تعالى آنچه اراده فرمايد از غرائب و عجائب، مثل ايجاد فرزند از شيخ فانى و عجوزه عاقر.