تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
قالَ رَبِّ اجْعَلْ لِي آيَةً قالَ آيَتُکَ أَلاَّ تُکَلِّمَ النَّاسَ ثَلاثَةَ أَيَّامٍ إِلاَّ رَمْزاً وَ اذْکُرْ رَبَّکَ کَثِيراً وَ سَبِّحْ بِالْعَشِيِّ وَ الْإِبْکارِ (41)
چون حضرت زکريا عليه السّلام به بشارت فرزند سر افراز شد، در مقام سؤال از علامت آن برآمد:
قالَ رَبِّ اجْعَلْ لِي آيَةً: گفت پروردگارا ظاهر فرما براى من نشانه‌اى که مرا از حمل «ايشاء» به ولد خبردار و مطلع کند تا موجب بشاشت و خوشحالى و شکر گزارى من شود و رفع انتظارى گردد. قالَ آيَتُکَ أَلَّا تُکَلِّمَ
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 93
النَّاسَ: گفت جبرئيل از جانب خدا که نشانه و علامت تو بر اين امر آنست که تکلم ننمائى، يعنى قادر بر سخن گفتن نباشى با وجود صحت زبان، ثَلاثَةَ أَيَّامٍ إِلَّا رَمْزاً: سه روز، مگر اشاره کردن به صورت يا دست يا به زمين نويسى آنچه خواهى که اعلام مردمان کنى.
مفسرين را در تکلم ننمودن زکريّا سه قول است:
1- آنکه به غير شکر و تسبيح و ثنا، مقابل اين نعمت هيچ نکنى مگر در موقع ضرورت آن هم به اشاره.
2- اعجاز و اعلام است تا خود زکريا عليه السّلام واقف شود و بداند.
3- مراد روزه سه روز باشد، چه در شريعت ايشان بود که اگر روزه مى‌گرفتند، تکلم نمى‌کردند.
وَ اذْکُرْ رَبَّکَ کَثِيراً: و ياد کن پروردگار خود را بسيار، يا در زمان بسيار.
مقيد بودن امر به کثرت، دلالت مى‌کند بر آنکه تکرار به دو و سه مرتبه کافى نيست، بلکه در مدت حبس لسان، پيوسته ذکر خدا نما. وَ سَبِّحْ بِالْعَشِيِّ وَ الْإِبْکارِ: و تسبيح کن خداى خود را در طرف آخر روز، که آن زوال است تا غروب، يا از عصر تا غروب، يا از غروب تا گذشتن اول شب. و مراد به «ابکار» صبح است. يعنى از طلوع فجر تا به وقت چاشت، متذکر باش و تسبيح نما خدا را. نزد بعضى مراد، صبح و شام است.