اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
سَنُرِيهِم آياتِنا فِي الآفاق‌ِ وَ فِي أَنفُسِهِم حَتّي يَتَبَيَّن‌َ لَهُم أَنَّه‌ُ الحَق‌ُّ أَ وَ لَم يَکف‌ِ بِرَبِّک‌َ أَنَّه‌ُ عَلي کُل‌ِّ شَي‌ءٍ شَهِيدٌ (53)
زود باشد که بآنها نشان دهيم و مبيّن کنيم آيات خود را در آفاق و در نفوس آنها تا اينکه واضح و مبيّن شود بر آنها اينکه او حق است آيا کفايت نميکند بپروردگار تو اينکه خداوند بر هر چيزي شاهد و حاضر و ناظر است.
سَنُرِيهِم آياتِنا فِي الآفاق‌ِ وَ فِي أَنفُسِهِم حَتّي يَتَبَيَّن‌َ لَهُم أَنَّه‌ُ الحَق‌ُّ در
جلد 15 - صفحه 450
موضوع آيات اختلاف زياديست بين مفسرين و هم چنين در مرجع ضمير انه الحق بالغ بر شش قول (اول) مراد آيات قدرت و حکمت حضرت حق است در خلقت آسمانها و خورشيد و ماه و کواکب و در زمين و در نفوس خود آنها از نطفه و علقه و مضغه و لحم و عظم و تا ولادت و رشد و در جميع موجودات که دليل بر وجود و وحدانيت او است.
دل هر ذره را که بشکافي || وحده لا شريک له گويد
برگ درختان سبز در نظر هوشيار || هر ورقش دفتري است معرفت کردگار
(دويم) مراد معجزات صادره از پيغمبر اکرم سماوي مثل شق القمر و ارضي که دليل بر رسالت آن بزرگوار است (سيم) آيات شريفه قرآن بر ساير بلاد و مکه معظمه که دليل بر اينکه از جانب حق آمده (چهارم) واردات بر امم سابقه و بر خود اهل مکه در اثر تکذيب انبياء از غرق و خسف و امطار حجاره و قتل و اسيري و غير اينها (پنجم) مسخ شدن بصورت حيوانات چه در امم سابقه و چه در اينکه امت (ششم) مستفاد از اخبار ائمه اطهار که آيات الهي وجود مبارک پيغمبر و ائمه طاهرين و در بعض اخبار بوجود مبارک حضرت بقيّة اللّه.
(اقول) مکرر اشاره شده که در اخبار بيان مصداق ميفرمايند منافي با عموم آيات ندارد بنا بر اينکه جمله آياتنا چون جمع مضاف است افاده عموم ميکند شامل جميع آيات الهي ميشود و حجّة از هر جهت تمام است بخصوص قرينه.
فِي الآفاق‌ِ وَ فِي أَنفُسِهِم که شامل جميع آيات ميشود و تمام دليل است حَتّي يَتَبَيَّن‌َ لَهُم أَنَّه‌ُ الحَق‌ُّ ان‌ّ اللّه حق‌ّ ان‌ّ القرآن حق‌ّ ان‌ّ النّبي حق‌ّ ان‌ّ امامة الأئمّة حق‌ّ ان‌ّ قيام القائم حق‌ّ ان‌ّ القيمة حق‌ّ کلها حق‌ّ علي اختلاف التفاسير.
أَ وَ لَم يَکف‌ِ بِرَبِّک‌َ أَنَّه‌ُ عَلي کُل‌ِّ شَي‌ءٍ شَهِيدٌ آيا کفايت نميکند براي پروردگار تو اينکه او بر هر چيزي شاهد است مراد ظاهرا اينست که نفس شهادت حق
جلد 15 - صفحه 451
کافيست بر اثبات توحيد و نبوّت و رسالت انبياء و امامت اوصياء و حقانيت قرآن و معاد و خصوصيات آنها که تمام حق است و محتاج بارائه آيات و ادله و براهين نيست.
چون شهادت داد حق کبود ملک || تا شود اندر شهادت مشترک
تمام اينکه آيات براي اتمام حجت است.