تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
وَ کَذلِکَ حَقَّتْ کَلِمَةُ رَبِّکَ عَلَى الَّذِينَ کَفَرُوا أَنَّهُمْ أَصْحابُ النَّارِ «6» الَّذِينَ يَحْمِلُونَ الْعَرْشَ وَ مَنْ حَوْلَهُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَ يُؤْمِنُونَ بِهِ وَ يَسْتَغْفِرُونَ لِلَّذِينَ آمَنُوا رَبَّنا وَسِعْتَ کُلَّ شَيْ‌ءٍ رَحْمَةً وَ عِلْماً فَاغْفِرْ لِلَّذِينَ تابُوا وَ اتَّبَعُوا سَبِيلَکَ وَ قِهِمْ عَذابَ الْجَحِيمِ «7» رَبَّنا وَ أَدْخِلْهُمْ جَنَّاتِ عَدْنٍ الَّتِي وَعَدْتَهُمْ وَ مَنْ صَلَحَ مِنْ آبائِهِمْ وَ أَزْواجِهِمْ وَ ذُرِّيَّاتِهِمْ إِنَّکَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَکِيمُ «8» وَ قِهِمُ السَّيِّئاتِ وَ مَنْ تَقِ السَّيِّئاتِ يَوْمَئِذٍ فَقَدْ رَحِمْتَهُ وَ ذلِکَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ «9» إِنَّ الَّذِينَ کَفَرُوا يُنادَوْنَ لَمَقْتُ اللَّهِ أَکْبَرُ مِنْ مَقْتِکُمْ أَنْفُسَکُمْ إِذْ تُدْعَوْنَ إِلَى الْإِيمانِ فَتَکْفُرُونَ «10»
ترجمه
و همچنين واجب شد حکم پروردگارت بر کسانيکه کافر شدند همانا آنها اهل آتشند
آنانکه حمل ميکنند عرش را و آنانکه در اطراف آنند تنزيه ميکنند بستايش پروردگارشان و ميگروند باو و آمرزش مى‌طلبند براى آنانکه ايمان آوردند پروردگارا احاطه دارى بر همه چيز ببخشش و دانش پس بيامرز آنان را که توبه کردند و پيروى نمودند راه تو را و نگهدار آنان را از عذاب دوزخ
پروردگارا و داخل کن ايشان را در بهشتهاى اقامتگاه هميشگى که وعده دادى بآنان و هر که را که شايسته باشد از پدرانشان و زنانشان و اولادشان همانا تو ارجمند درست کردارى
و نگهدارشان از بدى‌ها و هر که را که نگهدارى از بديها در چنين روز پس بتحقيق رحمت نمودى او را و اين است آن کاميابى بزرگ
همانا آنها که کافر شدند ندا کرده ميشوند که هر آينه دشمنى خدا بزرگتر بود از دشمنى شما با خودتان در وقتى که خوانده ميشديد بسوى ايمان پس کافر ميشديد.
تفسير
- خداوند متعال در تعقيب آيات سابقه ميفرمايد و چنانچه امم سالفه که با انبياء عظام مخالفت نمودند مستحق عذاب الهى شدند کفار مکه هم که با خاتم ايشان معاندت ورزيدند محکوم بحکم الهى گشتند که از ملازمين
جلد 4 صفحه 517
آتش جهنم باشند و قمى ره از امام باقر عليه السّلام نقل نموده که مراد بنى اميه‌اند و ملائکه عظيم الشّأنى که حمله عرش الهى هستند و ملائکه‌ئى که در اطراف آن طواف مينمايند و آنانرا کرّ و بيان خوانند تسبيح مينمايند خدا را بحمد و ثنا و معتقدند بيگانگى او و طلب مغفرت مينمايند از خدا براى اهل ايمان بتوحيد خدا و نبوّت محمد مصطفى و امامت ائمه هدى چنانچه از حضرت رضا و حضرت صادق عليهما السلام نقل شده که استغفار آنها مخصوص بشيعيان است و معمولا قبل از دعا بايد ثناى الهى را بجا آورد لذا عرضه ميدارند پروردگارا رحمت و علم تو بر همه چيز احاطه دارد پس بيامرز کسانى را که توبه نمودند از کفر و خلاف و عصيان و پيروى نمودند از دين اسلام و مذهب اثنى عشرى و حفظ فرما ايشانرا از عذاب جهنم و اين دلالت دارد بر آنکه پذيرفتن توبه بر خداوند واجب نيست بلکه منوط باختيار و تفضّل الهى است و الّا احتياج بدعا و مسئلت ملائکه نداشت و از خداوند ميخواهند که ايشان را با تمام کسان صالحشان داخل در بهشت جاويد فرمايد بر حسب وعده‌ئى که بآنها فرموده بتوسط انبياء و اولياء تا سرورشان کامل و نعمت بهشت بر آنها گواراتر گردد چون خداوند عزيز است و بايد عزّت اهل ايمان را بدرجه کمال برساند و حکيم است و حکمت اقتضاى چنين مرحمتى باهل ايمان دارد و نيز از خدا ميخواهند که ايشان را از شرور و بديها مخصوصا بديهاى آخرت که فوق بديها است محفوظ فرمايد چون کسيکه از عقوبات روز قيامت که سخت‌ترين عقوبتها است محفوظ ماند حقّا مشمول رحمت الهى شده و برستگارى بزرگ فائز گشته و محتمل است مراد از سيّئات معاصى باشد چون کسيکه از معاصى و تبعات آنها محفوظ ماند کاملا کامياب و فائز شده و چون کفار نامه اعمال خود و عقوبات آنها را مشاهده نمايند خودشان از خودشان بدشان مى‌آيد و با نفس امّاره بسوئشان بغض شديد پيدا ميکنند پس ملائکه دوزخ بآنها ميگويند بغض و خشم خداوند بر شما وقتى که پيغمبران شما را بايمان دعوت مينمودند و اجابت نميکرديد بيشتر بود از بغض و خشم شما امروز بر خودتان و قمى ره فرموده مراد از کسانيکه حمل مينمايند عرش را پيغمبر صلّى اللّه عليه و اله و سلّم و اوصياء بعد از اويند که حمل مينمايند علم حق را و کسانيکه در گرد عرشند ملائکه ميباشند و کسانيکه
جلد 4 صفحه 518
ايمان آوردند شيعيان آل محمد صلى اللّه عليه و اله ميباشند که توبه نمودند از ولايت کسانيکه غصب حق ايشان را نمودند و سبيل الهى ولايت ولىّ خدا است و صلحاء کسانى هستند که قبول ولايت على عليه السّلام را که صلاح ايشان در آن بوده نموده‌اند و رحمت خدا در روز قيامت است و فوز عظيم براى کسانى است که نجات يافتند از ولايت کسانيکه غصب مقام آنحضرت را نمودند و مراد از عرش در ضمن آية الکرسى و غيرها ذکر شده است.