تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
الَّذِينَ يَحْمِلُونَ الْعَرْشَ وَ مَنْ حَوْلَهُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَ يُؤْمِنُونَ بِهِ وَ يَسْتَغْفِرُونَ لِلَّذِينَ آمَنُوا رَبَّنا وَسِعْتَ کُلَّ شَيْ‌ءٍ رَحْمَةً وَ عِلْماً فَاغْفِرْ لِلَّذِينَ تابُوا وَ اتَّبَعُوا سَبِيلَکَ وَ قِهِمْ عَذابَ الْجَحِيمِ «7»
«1» سوره يس، آيه 15.
جلد 11 - صفحه 282
الَّذِينَ يَحْمِلُونَ الْعَرْشَ: آنانکه برمى‌دارند عرش را از ملائکه به جهت امتثال امر او، وَ مَنْ حَوْلَهُ: و آنانکه اطراف عرش‌اند از کرّوبيان که هميشه به طواف آن مشغولند، يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ: تنزيه مى‌کنند و به پاکى اقدام مى‌نمايند تنزيهى که پيوسته است به ستايش پروردگار خود، وَ يُؤْمِنُونَ بِهِ: و تصديق مى‌کنند و اعتراف مى‌نمايند به ربوبيت و وحدانيت او؛ يعنى حمله عرش و کرّوبين که اخص خواص ملائکه‌اند، به ذکر اجلال و اکرام سبحانى مشغولند.
حضرت امير المؤمنين عليه السّلام در خطبه اول نهج البلاغه فرمايد: بعد از آنکه بارى تعالى خلق سماوات نمود بر وجه اتمّ و اکمل، گشود آنچه ما بين آسمانهاى بلند است به چند طبقه، پس پر ساخت آن طبقات سماوات را به انواع متباينه و حالات مختلفه از ملائکه خود، بعضى ايشان سجده کنندگان که رکوع نمى‌کنند «اين مرتبه مقربان درگاه الهى است» و بعضى رکوع کنندگان که قيام ننمايند «اين صفت حمله عرش است» «1».
از شهر بن حوشب نقل شده که حمله عرش هشت‌اند، چهار مى‌گويند:
«سبحانک اللهم و بحمدک لک الحمد على حلمک بعد علمک». و چهار ديگر گويند:
«سبحانک اللهم و بحمدک لک الحمد على عفوک بعد قدرتک». «2» وَ يَسْتَغْفِرُونَ لِلَّذِينَ آمَنُوا: و طلب آمرزش مى‌کنند براى آنانکه ايمان آورده‌اند و تصديق نموده‌اند. و استغفار ايشان به اين طريق است: رَبَّنا وَسِعْتَ کُلَّ شَيْ‌ءٍ: اى پروردگار ما فرا رسيده به همه چيزى، رَحْمَةً وَ عِلْماً: از روى بخشش و دانش، و چون رحمت و علم تو به همه چيزى رسيده، فَاغْفِرْ لِلَّذِينَ تابُوا: پس بيامرز مر آنان را که توبه کردند از شرک و معاصى، وَ اتَّبَعُوا سَبِيلَکَ:
پيروى کردند راه تو را که ايمان است، وَ قِهِمْ عَذابَ الْجَحِيمِ: و نگاه دار ايشان
«1» نهج البلاغه، ترجمه فيض الاسلام، ص 28.
«2» منهج الصادقين، ج 8، ص 128.
جلد 11 - صفحه 283
را از عذاب آتش سوزان.
تتمه:
فى الکافى- عن الصادق عليه السّلام ان للّه ملئکة يسقطون الذّنوب عن ظهور شيعتنا کما يسقط الريح الورق فى اوان سقوطه و ذلک قوله تعالى: «الّذين يحملون العرش- الايه». قال: استغفارهم و اللّه لکم دون هذا الخلق. «1»