تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
ذلِکَ مِنْ أَنْباءِ الْغَيْبِ نُوحِيهِ إِلَيْکَ وَ ما کُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يُلْقُونَ أَقْلامَهُمْ أَيُّهُمْ يَکْفُلُ مَرْيَمَ وَ ما کُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يَخْتَصِمُونَ (44)
ذلِکَ مِنْ أَنْباءِ الْغَيْبِ: آنچه ذکر شد از قصه زوجه عمران و زکريا و يحيى عليهما السلام و مريم از اخبار مستوره و مخفيه بود، نُوحِيهِ إِلَيْکَ: وحى مى‌کنيم به سوى تو و مطلع مى‌سازيم تو را، وَ ما کُنْتَ لَدَيْهِمْ: و حال آنکه نبودى تو اى پيغمبر به حسب ظاهر نزد احبار و علماى بيت المقدس، إِذْ يُلْقُونَ أَقْلامَهُمْ: زمانى که مى‌انداختند براى قرعه، قلم‌هاى خود را، أَيُّهُمْ يَکْفُلُ مَرْيَمَ: کدام يک از ايشان کفالت کنند مريم را. مراد تقرير اينست که اخبار مذکوره، وحى است بر سبيل تهکّم به منکران؛ زيرا طريق معرفت به وقايع به حسب ظاهر، يا مشاهده است و يا شنيدن، و شبهه‌اى نيست نزد اهل انکار، نفى اين هر دو نسبت به پيغمبر. پس منحصر گردد اطلاع اخبار مذکوره به وحى از جانب علام الغيوب. بعد از آن بر سبيل تعجيب پيغمبر از ترغيب احبار به تربيت مريم مى‌فرمايد: وَ ما کُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يَخْتَصِمُونَ: و نبودى تو نزد آنها آن وقتى که مخاصمه مى‌کردند در کفالت مريم، و عاقبت قرعه زدند و قرعه به نام زکريا عليه السّلام آمد، و کفالت مريم بدو تفويض شد. چنانچه مذکور گرديد.
تنبيه: آيه شريفه دال است بر جواز قرعه و احاديث وارد شده:
1- حضرت صادق عليه السّلام فرمود: هيچ قومى با هم قرعه نزنند و تفويض امور خود به خدا نکنند، مگر آنکه قرعه به آنچه حق است در ميان ايشان بيرون
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 99
آيد و ظاهر گردد. بعد فرمود: کدام قضيه عادل‌تر بود از قرعه، هرگاه مفوض شود امر به خداى تعالى؟ «1» 2- از حضرت باقر عليه السّلام مروى است: اول کسى که قرعه به نام او زدند مريم بوده، و آيه شريفه تلاوت فرمود: إِذْ يُلْقُونَ أَقْلامَهُمْ (الخ) «2» 3- «علامه مجلسى» رضوان اللّه عليه نقل نموده قرعه زدن حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بين اهل صفّه براى فرستادن اشخاص به غزوه ذات السلاسل. «3» 4- قرعه حضرت امير المؤمنين عليه السّلام در فرزندى که بين سه نفر بود. «4» 5- «فقه الرضا عليه السّلام»: هر چيزى که شهادت بر آن مهيا نشود، پس حق آنست که استعمال قرعه شود. «5» تتمه: در «مجمع» و «مبانى» و «نور الثقلين» مروى است که حضرت عبد المطلب نه پسر داشت. نذر نمود پسر دهمى که متولد شود او را قربانى کند. پس حضرت عبد اللّه بوجود آمد. خواست او را ذبح کند، نتوانست، زيرا نور حضرت محمدى صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در صلب او بود؛ پس ده شتر به نام هر يک از پسران قرعه زد، به نام حضرت عبد اللّه آمد؛ ده شتر اضافه و قرعه زد، پس ده شتر به نام او اصابه نمود. همچنين ده ده مى‌افزود و قرعه مى‌زد، به نام عبد اللّه مى‌آمد تا به صد شتر رسيد. اين نوبت قرعه به نام شتران اصابه نمود، و حضرت عبد المطلب، سه مرتبه قرعه زد به اسم شتران آمد، گفت: اکنون دانستم که حق تعالى به اين راضى است. پس تمام صد شتر را قربانى نمود. «6» و فرمايش حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم که فرمود: انا ابن الذّبيحين، اشاره به اين است؛ و مراد دو ذبيح، حضرت اسمعيل و حضرت عبد اللّه
«1» مستدرک الوسايل، جلد سوّم، کتاب القضاء، ابواب کيفيّة الاحکام و الدعاوى، باب 11، حديث دوّم و هشتم و سوّم و پنجم. (صفحه 200)
«2» مستدرک الوسايل، جلد سوّم، کتاب القضاء، ابواب کيفيّة الاحکام و الدعاوى، باب 11، حديث دوّم و هشتم و سوّم و پنجم. (صفحه 200)
«3» بحار الانوار، جلد 21، صفحه 77، حديث پنجم
«4» مستدرک الوسايل، جلد سوّم، کتاب القضاء، ابواب کيفيّة الاحکام و الدعاوى، باب 11، حديث دوّم و هشتم و سوّم و پنجم. (صفحه 200)
«5» مستدرک الوسايل، جلد سوّم، کتاب القضاء، ابواب کيفيّة الاحکام و الدعاوى، باب 11، حديث دوّم و هشتم و سوّم و پنجم. (صفحه 200)
«6» تفسير مجمع البيان، جلد اوّل، صفحه 441
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 100
عليهما السلام است. «1»