اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ قال‌َ رَبُّکُم‌ُ ادعُونِي أَستَجِب لَکُم إِن‌َّ الَّذِين‌َ يَستَکبِرُون‌َ عَن عِبادَتِي سَيَدخُلُون‌َ جَهَنَّم‌َ داخِرِين‌َ (60)
و فرمود پروردگار شما که مرا بخوانيد من اجابت ميکنم دعاء شما را و بدرستي که کساني که تکبّر ميکنند از عبادت من زود باشد داخل شوند جهنّم را با خفّت و خواري.
آيات شريفه و اخبار بسيار در باب فضيلة دعاء حتّي از تلاوت قرآن مجيد و بالاخص بعد از فرائض و نوافل و در وقت سحر و بين الطلوعين و در شب و روز جمعه و در اوقات شريفه مثل شهر رمضان و ليالي متبرّکه با تقديم حمد و تسبيح و تهليل و صلوات بر نبي و آله قبل از دعاء و بعد از دعا و از روي قلب و توجّه نه فقط سر زباني و با حال بکاء و خضوع و خشوع و توبه و استغفار و توسّل بائمّه اطهار و تحت بقاع شريفه و اماکن متبرّکه و در مجمع مؤمنين و در حق ديگران از مؤمنين و مؤمنات حيا و ميّتا داريم و ابوابي در کتب اخبار مثل کافي، تهذيب استبصار، فقيه، وافي، وسائل، و غير اينها در باب دعاء ضبط شده و اينکه آنچه صلاح است بخواهد امر فاسد و قبيح و حرام را طلب نکند که نقل اينکه آيات
جلد 15 - صفحه 392
و اخبار يک کتاب مفصّلي ميشود از وضع تفسير خارج است و ما در آيه شريفه به چند نکته قناعت ميکنيم: يکي اينکه چه بسيار دعاهايي ميکنيم و اثر اجابت در آنها مشاهده نميکنيم با اينکه وعده الهي تخلف‌پذير نيست که ميفرمايد وَ قال‌َ رَبُّکُم‌ُ ادعُونِي أَستَجِب لَکُم جواب: جهاتي دارد يکي اينکه بعضي معاصي است که مانع ميشود چنانچه در دعاء کميل ميخواني
اللهم اغفر لي الذنوب الّتي تحبس الدعاء
ديگر آنکه صلاح بنده نيست ولي خودش نميداند ديگر آنکه صلاح در تأخير اجابت است بسا پس از ده سال ديگر آنکه نفس دعاء عبادت است و مورث مثوبات ميشود ديگر آنکه بنده قابليّت اجابت ندارد مثل کافر، مشرک ضال‌ّ، مضل‌ّ و امثال اينها. انسان بايد دعاء بکند بلکه الحاح در دعاء و امور اجابت داشته باشد که در خبر ميفرمايد
«و ظن حاجتک بالباب»
حتّي اگر صلاح نباشد خداوند بازاء آن فرداي قيامت آن قدر باو عنايت ميفرمايد که آرزو ميکند اي کاش دعاء من اجابت نشده بود.
إِن‌َّ الَّذِين‌َ يَستَکبِرُون‌َ عَن عِبادَتِي که مراد ترک دعاء است زيرا دعاء خود عبادت بزرگيست.
سَيَدخُلُون‌َ جَهَنَّم‌َ داخِرِين‌َ که ترک دعاء از روي تکبر موجب کفر و دخول در جهنّم ميشود.