تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
هُوَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ فَإِذا قَضى أَمْراً فَإِنَّما يَقُولُ لَهُ کُنْ فَيَکُونُ (68)
هُوَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ: خالق شما آن ذاتى است که به قدرت کامله زنده مىفرمايد شما را و مىميراند، فَإِذا قَضى أَمْراً: پس هرگاه حکم و اراده فرمايد امرى را از احياء و اماته و ساير مقدورات، فَإِنَّما يَقُولُ لَهُ کُنْ فَيَکُونُ: پس جز اين نيست که گويد مر آن امر را باش، پس باشد بدون تأخير، يعنى تکوين آن فرمايد بدون احتياج به آلتى و عدّه و مدتى و کلفتى، چه مقتضاى قدرت ذاتيه بر هيچ چيز موقوف نيست.
تبصره:
اراده الهى همان ايجاد شيء است بدون هيچ مقدماتى، و امر سبحانى مقدر است بين کاف و نون؛ و اين کلام تمثيل تأثير قدرت او سبحانه
جلد 11 - صفحه 333
است در آنچه اراده فرمايد بدون امتناع، و توقف و فرمايش «کن» اشاره است به سرعت نفاذ امر در تکوين به اسرع وجه که ممکن باشد بدون تکلم به کلمه، لذا در توحيد ابن بابويه رحمه اللّه از حضرت موسى بن جعفر عليه السّلام: فارادة اللّه هى الفعل لا غير ذلک يقول له کن فيکون بلا لفظ و لا نطق و لا همّة و لا تفکرّ: پس اراده الهى همان ايجاد است نه غير آن بدون لفظ و نطق و قصد و تفکر «1».