تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
سوره آل‌عمران «3»: آيات 48 تا 49
وَ يُعَلِّمُهُ الْکِتابَ وَ الْحِکْمَةَ وَ التَّوْراةَ وَ الْإِنْجِيلَ (48) وَ رَسُولاً إِلى بَنِي إِسْرائِيلَ أَنِّي قَدْ جِئْتُکُمْ بِآيَةٍ مِنْ رَبِّکُمْ أَنِّي أَخْلُقُ لَکُمْ مِنَ الطِّينِ کَهَيْئَةِ الطَّيْرِ فَأَنْفُخُ فِيهِ فَيَکُونُ طَيْراً بِإِذْنِ اللَّهِ وَ أُبْرِئُ الْأَکْمَهَ وَ الْأَبْرَصَ وَ أُحْيِ الْمَوْتى بِإِذْنِ اللَّهِ وَ أُنَبِّئُکُمْ بِما تَأْکُلُونَ وَ ما تَدَّخِرُونَ فِي بُيُوتِکُمْ إِنَّ فِي ذلِکَ لَآيَةً لَکُمْ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ (49)
ترجمه
و ميآموزد او را کتاب و حکمت و تورية و انجيل و ميفرستد او را به پيغمبرى بسوى بنى اسرائيل که همانا من بتحقيق آوردم براى شما آيتى از پروردگار شما همانا من ميسازم براى شما از گل شبيه صورت مرغ پس ميدمم در آن پس ميشود مرغى به اذن خدا و شفا ميدهم کور مادرزاد و پيس را و زنده ميکنم مردگانرا بدستور خدا و خبر ميدهم شما را بآنچه ميخوريد و آنچه ذخيره ميکنيد در خانه‌هاى خودتان همانا در اين هر آينه نشانه است از براى شما اگر هستيد گروندگان.
تفسير
خداوند بحضرت عيسى تعليم فرمود کتابهاى آسمانيرا که بر انبياء سلف نازل فرموده بود و گفته‌اند نه جزء از صنعت کتابت را مخصوص باو فرمود و يک جزء آنرا بساير خلق عطا کرد و گفته‌اند مراد از کتاب جنس کتب سماوى است و اينکه تورية و انجيل اختصاص بذکر يافته براى فضيلت اندو است و تعليم فرمود باو حکمت و دانش علمى و عملى را و فرستاد او را با منصب رسالت بسوى طايفه بنى اسرائيل و در اکمال از حضرت باقر (ع) روايت نموده که رسالت او مخصوص ببنى اسرائيل بود و نبوتش مخصوص ببيت المقدس حقير عرض ميکنم شايد مراد آن باشد که وحى فقط در بيت المقدس بآن حضرت ميرسيد در هر حال فرمود من حجت و دليل بر نبوت خود دارم و آن آنستکه مجسمه مرغ را از گل ميسازم و ميدمم در آن مرغى ميشود زنده و پرواز ميکند ولى دميدن از من است و جان گرفتن او از خدا است و کور اصلى و مرض پيسى را شفا ميدهم و مرده را زنده ميکنم ولى همه اينکارها از من به اذن خدا صادر ميشود چون اينکارها از قدرت بشر خارج است خداوند بمن عنايتى
جلد 1 صفحه 419
فرموده که اين معجزات بايد از دست من ظاهر شود و اگر عنايت او نباشد من به تنهائى هيچ کارى نميتوانم بکنم و علم غيب هم بمن عنايت فرموده و اين معجزات باهرات دليل و حجت است از براى شما بر صدق من اگر شما معاند نباشيد و از گروندگان بدين حق باشيد قمى از حضرت باقر (ع) روايت فرموده که حضرت عيسى بعد از آنکه اظهار نبوت و ادعاء احياء مرغ گلى و شفا کور و مرض پيسى را فرمود بنى اسرائيل گفتند همه اينها سحر است يک معجزى بکن که ما بدانيم تو راست ميگوئى حضرت عيسى فرمود اگر بگويم شب چه خورديد و چه آشاميديد و چه براى فردا ذخيره نموديد پيش از آنکه از خانه بيرون آمده باشيد قبول ميکنيد که راست‌گو هستم گفتند بلى حضرت تمامى حالات آنها را در خانه خودشان که چه خوردند و چه کردند و چه آشاميدند و چه برداشتند و چه گذاردند ميفرمود باز بعضى ايمان ميآوردند و بعضى منکر ميشدند با آنکه اگر ميخواستند ايمان بياورند حجت کافى داشتند و نعلمه بصيغه متکلم و انى اخلق بکسر همزه و طائرا بجاى طيرا نيز قرائت شده است و از جمله کسانى را که حضرت عيسى زنده نمود سام بن نوح بود که حضرت او را مختار در بقاء و عود نمود و او گفت هنوز سختى جانکندن را فراموش نکردم و عود را اختيار کرد و ديگر يکى از دوستان آن حضرت بود که بخواهش مادرش او را زنده کرد و بيست سال بعد از آن در دنيا بود و زن گرفت و اولاد پيدا کرد چنانچه در کافى و عياشى از حضرت صادق (ع) نقل نموده است.