تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
إِنْ تَکْفُرُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ عَنْکُمْ وَ لا يَرْضى لِعِبادِهِ الْکُفْرَ وَ إِنْ تَشْکُرُوا يَرْضَهُ لَکُمْ وَ لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى ثُمَّ إِلى رَبِّکُمْ مَرْجِعُکُمْ فَيُنَبِّئُکُمْ بِما کُنْتُمْ تَعْمَلُونَ إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ «7»
إِنْ تَکْفُرُوا: اگر کافر شويد اى شنوندگان، يا کفران نعمت نمائيد و به شکرانه قيام نکنيد، فَإِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ عَنْکُمْ: پس بدرستى که خداى تعالى بى‌نياز است از شما يا از شکرگزارى شما، پس کفر و کفران شما ضررى به ساحت کبريائى نرساند بلکه عاقبت خسران آن به شما برگردد. وَ لا يَرْضى لِعِبادِهِ الْکُفْرَ: و راضى نيست و نمى‌پسندد براى بندگان خود کفر را و امر ننمايد به آن، زيرا منشأ ضرر بندگان شود. وَ إِنْ تَشْکُرُوا: و اگر سپاسدارى کنيد، يَرْضَهُ لَکُمْ: راضى باشد و بپسندد براى شما زيرا شکرگزارى سبب مزيد نعمت دنيوى و زيادتى اجر اخروى گردد. وَ لا تَزِرُ وازِرَةٌ: و برندارد نفسى که بردارنده وبال خود است، وِزْرَ أُخْرى: بار گران نفس ديگر را، يعنى کسى را به گناه ديگرى مؤاخذه ننمايد، زيرا عدول از عدل است، پس هر کس گروگان عمل خود باشد. ثُمَّ إِلى رَبِّکُمْ مَرْجِعُکُمْ: پس بسوى محضر پروردگار شما است بازگشت شما، فَيُنَبِّئُکُمْ بِما کُنْتُمْ تَعْمَلُونَ: پس آگاه سازد شما را بجزاى آنچه بوديد در دنيا بجا آورديد از طاعت و معصيت، إِنَّهُ عَلِيمٌ: بدرستى که او داناست، بِذاتِ الصُّدُورِ:
به آنچه در سينه‌ها است از اسرار مخفيه، پس چگونه اعمال از او پوشيده شود.
تبصره:
در آيه شريفه دلالاتى است:
1- اثبات غناى ذاتى حق از ايمان و شکران بندگان.
2- عدم رضايت و اراده کفر نسبت به بندگان، زيرا مريد کفر فرع رضاى به آن، و آيه دالّ است بر عدم رضاى سبحانى، پس مريد کفر نباشد.
3- شکران نعمت موجب رضاى سبحانى و مزيد نعمت و مآل سپاسدارى
جلد 11 - صفحه 223
راجع به بندگان خواهد بود.
4- اخبار به آنکه وزر و وبال کسى بر ديگرى تحميل نشود و هر نفسى گروگان عمل خود باشد.
5- اثبات معاد و بازگشت بندگان به قيامت و پاداش يافتن بجزاى اعمال از خير و شر و طاعت و معصيت.
6- دانا بودن خداى تعالى به آنچه در سينه‌ها مخفى و مستور باشد.
شأن نزول:
ابو حذيفة بن مغيره به بليه گرفتار شد، به حضرت احديت توبه و ترک بت‌پرستى نمود، چون بليّت به نعمت مبدل شد، مرتد گرديد و به گمراهى مردمان مشغول شد؛ آيه شريفه نازل شد: